Fransız Danıştayının Bölge Sağlık Ajanslarına İlişkin Kararları Işığında İki Kamu Tüzel Kişiliği Arasında Hiyerarşi İlişkisi

Şirin M. C.

İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.13, sa.2, ss.1-28, 2026 (TRDizin)

Özet

Hiyerarşi ve idari vesayet, idarenin bütünlüğünü sağlama araçlarıdır. Fransa’da sağlık hizmetlerinin organize edilmesi amacıyla kamu tüzel kişiliğine sahip bölge sağlık ajansları kurulmuş ve Kamu Sağlığı Kodu’nun L.1432-1 maddesinde bölge sağlık ajanslarının ilgili bakanların idari vesayeti altında yer aldığı, genel müdürlerinin ise L.1432-2 maddesinde sayılan ajans görev ve yetkilerini devlet adına yürüteceği düzenlenmiştir. Bazı bakanların ajans genel müdürlerine emir ve talimatlar içeren genelgeler yayınlaması üzerine; bölge sağlık ajanslarının bakanlıkların bulunduğu devlet tüzel kişiliğinden (merkezi idare) ayrı kamu tüzel kişiliklerine sahip olması sebebiyle, hiyerarşi yetkisinin bir görünümü olan emir ve talimat vermenin hukuken mümkün olup olmadığı gündeme gelmiştir. Söz konusu genelgeler hakkında idari yargıda davalar açılmıştır. Fransız Danıştayı, kanunda açık bir düzenleme olmamasına rağmen hangi durumlarda hiyerarşi ilişkisinin mümkün olduğunu ‘devlet adına yürütülen görev ve yetkiler’ ile ‘hizmet amiri’ kriterlerinden hareketle ortaya koymuş ve bazı durumlarda iki ayrı kamu tüzel kişiliği olan merkezi idare ile kamu kurumu arasında hiyerarşi ilişkisi olabileceğini kabul etmiştir. Sonuç itibariyle merkezi idare ile ilişkilerinde kural olan idari vesayet dışında hiyerarşinin gündeme geldiği bölge sağlık ajansları, yeni kamu yönetimi anlayışının etkileri de görülen atipik bir idari teşkilatlanma modeli görünümündedir.

The administrative tutelage and the hierarchy are the tools for ensuring the unity of administration. In France, regional health agencies endowed with public legal entity were established to organize health services. Article L.1432-1 of the Public Health Code provides that regional health agencies are subject to the administrative tutelage of the relevant ministers, whereas Article L.1432-2 entrusts their directors-general with the exercise, on behalf of the State, of the duties and powers enumerated therein. Following the issuance by certain ministries of circulars containing orders and instructions addressed to the directors-general of the agencies, the legality of issuing such orders and instructions –being a manifestation of hierarchical authority– was called into question, in light of the fact that regional health agencies are public legal entities separate from the State (central administration), to which the ministries belong. Consequently, lawsuits were filed in the administrative jurisdiction against the circulars in question. Despite the absence of an explicit legislative provision, the French Council of State identified the conditions under which a hierarchical relationship is possible by drawing upon the criteria of ‘duties and powers exercised on behalf of the state’ and ‘head of service’. It thus accepted that, in certain cases, a hierarchical relationship may exist between two distinct public legal entities. As a result, the regional health agencies –where hierarchy comes to the fore alongside administrative tutelage– constitute an atypical model of administrative organization that also reflects the influence of the New Public Management approach.