Normatif Düşüncenin Biyolojik Temelleri

Creative Commons License

Binici R.

X. Hukuka Felsefi ve Sosyolojik Bakışlar Sempozyumu, İstanbul, Turkey, 7 - 09 September 2022, pp.27, (Summary Text)

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.27
  • Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
  • Istanbul University Affiliated: Yes

Abstract

Biyolojinin, nörolojinin, etolojinin ve primatolojinin insan davranışlarındaki normatif yöne odaklanmasıyla birlikte normatif düşüncenin doğal bir olgu olarak nasıl açığa çıktığını anlamlandırmak giderek daha olanaklı hale gelmektedir. Günümüzde bilimsel çalışmaları temel alarak normatif düşünceyi temellendirme çabaları yalnızca bilim alanında kalmamakta; etik, ahlak ve hukuk felsefeleri açısından da işbu bilimsel bilgilerle temellendirme imkanları genişlemektedir. Çalışmamızda normatif düşüncenin biyolojik evrim sürecinden bağımsız, insan aklının saf üretimi olduğu ve hayvanlarda normatif düşüncenin gelişmediği tezleri karşısında normatif düşüncenin ve davranışın kökenleri hakkında insanların, primatların, memelilerin, kuşların, sürüngenlerin biyolojisine ilişkin bilimsel çalışmalardan yararlanılacaktır. Normların temellerinin bilimsel bilgilerle açıklanabilir olup olmadığına ilişkin Daniel Denett, Sam Harris, Michael Tomasello gibi düşünürlerin yaklaşımlarına değinilecek; Patricia Churchland’in, Aristoteles ve Hume’un ahlakın nörobiyolojisini anlamlı bulacak ahlak filozofları olduklarına ilişkin argümanları da incelecektir. Patricia Churchland’in nörofelsefe adını verdiği nöroloji ve sinirbilim verileri temelindeki felsefi yaklaşımı izlenerek insan davranışının önemseme, iş birliği, bağlanma, geçinme gibi eğilimlerinin primatlarda ve memelilerde izi sürülerek bugün ahlak, etik ve hukuk alanlarında değerlendirilen normların bu eğilimlerle bağları ortaya konulmaya çalışılacaktır. Oksitosin hormonu, vagus siniri, prefrontal korteks gibi biyolojik unsurların bu eğilimlerle ilişkisine değinilecektir. Frans de Waal’in primatlar üzerinde yıllar süren gözlemleriyle bulguladığı, genetik olarak homo sapiense en yakın primat türlerinden şempanzelerin hiyerarşik topluluk düzeni ve normatif olarak nitelenebilecek davranış düzenlilikleri incelenecek çalışmalara örnek verilebilir.

Anahtar Kelimeler: Nörofelsefe, Norm, Evrim, Ahlak, Doğalcılık.