İzole FSH Eksikliği Tanısı Almış Erkeklerde Semen Parametreleri ve İnfertilite Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Retrospektif Bir Analiz

İzole FSH Eksikliği Tanısı Almış Erkeklerde Semen Parametreleri ve İnfertilite Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Retrospektif Bir Analiz

M. Fırat Özervarlı, Yasin Ateş, Melih Biçer, Rifat Burak Ergül, Murat Dursun, Ateş Kadıoğlu İstanbul Üniversitesi, Üroloji Ana bilim Dalı, İstanbul

AMAÇ: Bu retrospektif çalışmanın amacı, izole follikül stimülan hormon (FSH) eksikliği tanısı almış erkek bireylerde semen parametreleri ile infertiliteye ilişkin klinik özellikleri değerlendirmektir.

GEREÇ-YÖNTEM: 2014–2024 yılları arasında kliniğimize başvuran ve izole FSH eksikliği tanısı almış toplam 38 erkek hastanın verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Eksik veriler nedeniyle üç hasta çalışma dışı bırakılmış ve ana- lizler 35 hasta üzerinden gerçekleştirilmiştir. Tanı kriterleri olarak serum FSH düzeyinin düşük olması (<1.45 IU/L), LH düzeylerinin (1.7–8.6 IU/L) ve total testosteron (TT) seviyelerinin (1.97–6.7 ng/mL) normal aralıkta bulunması esas alınmıştır. Tüm hastaların başvuru şikayetleri, hormonal profilleri, semen analiz sonuçları ve uygulanan tedavilere verdikleri yanıtlar değerlendirilmiştir. Semen parametreleri Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre incelenmiş, FSH ve TT düzeyleri sabah saat 08:00–10:00 arasında açlık kan örneklerinden ölçülmüştür. Sperm konsantrasyonu 5 milyon/mL’nin altında olan tüm hastalara genetik analiz yapılmış ve herhangi bir genetik anomaliye rastlanmamıştır.

BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 30.7 ± 5.7 yıl olup, yaş aralığı 20 ile 39 yıl arasında değişmektedir. Otuz bir hasta (%88.6) primer infertilite şikayeti ile başvurmuş, dört hasta ise bekâr olarak değerlen- dirilmiştir. On beş hasta aktif sigara kullanıcısı, iki hasta daha önce sigara kullanmış ancak bırakmış ve on sekiz hasta sigara kullanmamaktadır. Ek hastalıklar incelendiğinde bir hastada IgA nefropatisi, bir hastada diyabetes mellitus, bir hastada epilepsi ve bir hastada hiperlipidemi tespit edilmiştir. Ayrıca, üç hastanın başvuru öncesinde varikoselektomi operasyonu geçirdiği öğrenilmiştir. Ortalama FSH düzeyi 1.14 ± 0.2 IU/L (0.6–1.43), LH düzeyi 4.51 ± 1.88 IU/L ve TT düzeyi 14.86 ± 2.26 nmol/L olarak ölçülmüştür. Ortalama ejakülat hacmi 3.8 ± 1.4 mL, ortanca sperm konsantras- yonu 30.5 milyon/mL (0–90), ileri hareketlilik oranı %38.5 ± 13, ortanca normal morfoloji oranı %1 (0–5) ve teratos- permi indeksi 1.69 ± 0.3 olarak belirlenmiştir. İleri hareketlilik oranı 11 hastada (%31.4) %30’un altında bulunmuştur. Tedavi sürecinde altı hastaya rekombinant FSH (Gonal-F), beş hastaya klomifen sitrat (Klomen) başlanmış, on üç hasta ise doğrudan yardımcı üreme tekniklerine (YÜT) yönlendirilmiştir. Primer infertilite tanısı bulunan 31 hastanın 13’ünde (%41.9) gebelik elde edilmiştir. Bu gebeliklerin dokuzu YÜT ile, dördü ise spontan yollarla gerçekleşmiştir. YÜT uygulanan on hastada gebelik elde edilememiştir. Sadece spontan gebelik hedeflenen sekiz hastada da gebelik sağlanamamıştır. Gonal-F tedavisi alan altı hastanın üçünde YÜT ile gebelik elde edilirken, Klomen tedavisi uygulanan üç hastada gebelik oluşmamıştır.

SONUÇ: İzole FSH eksikliği, erkek infertilitesinin nadir görülen ancak ayırıcı tanıda mutlaka göz önünde bulundurulması gereken nedenlerinden biridir. Bu hasta grubunda semen parametreleri sıklıkla bozulmuş olup, özellikle ileri hareketlilik ve sperm morfolojisi düşük seviyelerde seyretmektedir. Gonal-F tedavisi bazı olgularda fertiliteyi artırabilirken, Klomen tedavisinin bu hasta grubunda etkili olmadığı görülmüştür. Elde edilen bulguların daha geniş hasta grupları ile yapılacak ileri düzey çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: İnfertilite, İzole FSH eksikliği, Semen analizi