Ceza Muhakemesinde Bilirkişi Raporlarının İspat Faaliyetindeki İşlevi ve Denetimi
21. Türk Ceza Hukuku Günleri , Antalya, Türkiye, 4 - 07 Haziran 2026, (Yayınlanmadı)
- Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Ceza muhakemesinin temel amacı; maddi gerçeğin araştırılarak ortaya çıkartılması suretiyle hukuka ve hakkaniyete uygun şekilde karar verilmesidir. Ceza muhakemesinde maddi gerçeğe, deliller vasıtasıyla ulaşılmaktadır. Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi süreci mahkeme huzurunda yargılama süjeleri ve yargı mensuplarınca gerçekleştirilmektedir. Ancak, bazı delillerin anlaşılması ve incelenmesi hukuk dışı teknik bir uzmanlık gerektirdiğinden ceza muhakemesi sürecinin neticelendirilebilmesi için bilirkişiden yardım alınması gerekebilmektedir. Bilirkişinin görev aldığı ceza muhakemesi süreçlerinde bilirkişiler, adeta hakim yardımcısı gibi görevlerini ifa ederek kendilerinden talep edilen uzmanlık gerektiren meselenin aydınlatılmasında yardımcı olmaktadırlar. Delilden ziyade, delil değerlendirme aracı işlevi gören bilirkişilerce hazırlanan bilirkişi raporları ceza muhakemesi süreçlerinde mahkeme kararlarının oluşmasında oldukça etkilidir. Uygulamada; mahkemelerin bilirkişi raporuyla bağlı olmamakla birlikte bilirkişi raporlarına göre hüküm tesis ettikleri gözlemlenmektedir. Bu nedenle; bilirkişi raporlarının denetimi ve ispat faaliyetindeki konumlandırılması oldukça önemli bir mesele haline gelmektedir. Çalışmada; bilirkişi raporlarının ceza muhakemesinde maddi gerçeğe ulaşılmasındaki rolü ve bu raporların denetiminin sınırları ele alınarak uygulamada karşılaşılan sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunulması amaçlanmaktadır.
The primary objective of criminal procedure is to ascertain the material truth and, by doing so, to reach a decision that is consistent with law and equity. In this process, material truth is established through evidence, and the examination and evaluation of such evidence are conducted before the court by the parties to the proceedings and judicial authorities. However, since the interpretation and assessment of certain types of evidence require specialized and technical expertise, recourse to expert witnesses may become necessary in order to properly conclude criminal proceedings. Acting within the scope of their expertise, expert witnesses assist the court by clarifying issues that demand technical knowledge. In this respect, expert opinions function not as evidence per se, but rather as instruments for the evaluation of evidence. Expert reports play a significant role in the formation of judicial decisions in criminal proceedings. Although courts are not legally bound by expert reports, it is observed in practice that judgments are often rendered in line with such reports. This makes the supervision of expert reports and their proper positioning within the law of evidence a matter of considerable importance. This study aims to examine the role of expert reports in establishing the material truth in criminal proceedings, as well as the limits of their judicial review, and to propose solutions to the problems encountered in practice.