Duygu ve zaman: Farklı duygusal uyaranlar süre algısını nasıl etkiler?


Creative Commons License

ÜNVER R., Ata D. A.

OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, cilt.23, sa.2026, ss.1-19, 2026 (TRDizin) identifier

Özet

Bu çalışmanın amacı, duygusal değerliğin (valansın) süre algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda, pozitif, negatif ve nötr içerikli sözel ve görsel uyaranların farklı sunum sürelerinde nasıl algılandığı araştırılmıştır. Katılımcılar (N = 61; 53 kadın, 8 erkek), sözel (kelime) ve görsel (resim) olmak üzere iki ayrı görev tamamlamıştır. Uyaranlar 500, 1.000, 1.500 ve 2.000 milisaniye süreyle sunulmuş, her sunumun ardından katılımcılardan süre tahmini yapmaları istenmiştir. Katılımcılar, tahminlerini yatay bir çizelge üzerinde işaretlemiştir. Sözel ve görsel uyaranlar ayrı ayrı analiz edilerek, duygusal içeriğin ve sunum süresinin süre algısına etkileri değerlendirilmiştir. 1.000 ms süreyle sunulan negatif kelimeler, nötr kelimelere kıyasla daha uzun algılanmıştır. Bu sonuç, olumsuz duyguların zamanı uzattığı yönündeki hipotezi desteklemektedir. Önceki araştırmalar da pozitif uyaranların daha kısa (Noulhiane ve ark., 2007), negatif uyaranların ise daha uzun algılandığını bildirmektedir (Gable ve ark., 2022). Görsel uyaranlarda ise anlamlı fark bulunmamıştır. Bu durumun, görsellerin renk ve karmaşıklık gibi algısal özelliklerinin standartlaştırılmasındaki güçlüklerden kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Bulgular, duygusal içeriğin özellikle sözel bağlamda zaman algısını etkilediğini göstermektedir. Dikkatsel Geçit Modeli’ne göre, sözel negatif uyaranlar dikkatin zamandan uyaran üzerine yönelmesine neden olarak sürenin olduğundan uzun algılanmasına yol açabilir. Bu sonuçlar, duyguların bilişsel zamanlama süreçlerindeki rolünü vurgulamakta ve gelecekteki araştırmalarda uyaran türüne bağlı farklılıkların incelenmesinin önemini göstermektedir.
This study aimed to examine how emotional valence influences perceived duration. Specifically, it investigated whether positive, negative, and neutral stimuli—both verbal and visual—differ in their effects on time perception across varying presentation durations. Participants (N = 61; 53 females, 8 males) completed two separate tasks involving word and image stimuli, each presented for 500, 1,000, 1,500, or 2,000 milliseconds. After each presentation, participants estimated the stimulus duration using a horizontal scale. Verbal and visual stimuli were analyzed separately to determine the effects of emotional valence and presentation duration on perceived time. Negative words presented for 1,000 ms were perceived as lasting longer than neutral words, supporting the hypothesis that negative emotions extend subjective time. This finding aligns with previous research indicating that positive stimuli are perceived as shorter (Noulhiane et al., 2007), whereas negative stimuli are judged as longer in duration (Gable et al., 2022). No significant differences were found for image stimuli, likely due to variations in perceptual attributes such as color. These findings suggest that emotional content modulates time perception, particularly in verbal contexts. Consistent with the Attentional Gate Model, verbal negative stimuli may draw attention away from temporal processing, prolonging perceived duration. The results highlight the importance of emotional factors in cognitive timing mechanisms and suggest that future studies should further explore modality-based differences in time perception.