MEKSİKA GELENEKLERİ VE ÖLÜM OLGUSUNUN MEKSİKA HALK ANLATILARINDAKİ YERİ


Creative Commons License

Yener Gökşenli E.

MOTIF ACADEMY JOURNAL OF FOLKLORE, cilt.19, sa.54, ss.750-767, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 19 Sayı: 54
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: MOTIF ACADEMY JOURNAL OF FOLKLORE
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM), European Reference Index for the Humanities and Social Science (ERIH PLUS), MLA International Bibliography
  • Sayfa Sayıları: ss.750-767
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • İstanbul Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Ölüm, insanlık tarihi boyunca en çok araştırılan ve insanlar üzerinde korku yaratan

gizemlerden biri olmuştur. Ancak Meksika toplumunun ölüm olgusunu çoğu diğer ulusa göre

daha farklı algıladığı görülür. Meksikalıların çocuk yaşlardan itibaren ölümle ilgili ritüellere

dahil edilmesi ve çoğu diğer ulusun aksine ondan uzakta ve korkutularak büyütülmemesi bu

toplumun ölüme yaklaşımındaki farklılıklardan birkaçıdır. Ölüler Günü başta olmak üzere

kaybettikleri kişileri anarak onların ruhlarını yaşattıkları düşüncesi Meksika’da yaygın bir

inanıştır. Genellikle tabu olarak algılanıp hakkında pek konuşulmayan ölüme Meksika’ya ait

halk anlatılarında da farklı yaklaşılır. Bu anlatılarda ölümün yaşamın olağan bir evresi olarak

algılandığı görülür. Anlatıcı olanı sakince, sıradan günlük bir olayı anlatırcasına aktarır. Bu

çalışmayla Meksika’nın farklı kırsal bölgelerinden derlenen halk anlatıları incelenerek

Meksika sözlü edebiyat geleneğinde ölüm olgusuna yaklaşım şekilleri ele alınmıştır. Türkçede

Meksika Masalları adıyla yayımlanan bu halk anlatıları incelendiğinde ölümü alaya alan ya da

ona sıradan bir olguymuş gibi yaklaşan örneklere rastlanmıştır. İncelenen ölüm temalı altı

halk anlatısında ölüm hem yetişkinleri hem de çocukları bulur. Yine bu sözlü halk edebiyatı

örneklerinde Meksika’nın hem yerli atalarından kalan mirasın hem de topraklarına sonradan

gelen Katolik öğretiden aldığı unsurların dinleyiciye harmanlanarak aktarıldığı görülür.

Death has been one of the most researched and feared mysteries throughout human

history. However, it is evident that Mexican society perceives the phenomenon of death

differently than most other nations. The fact that Mexicans are involved in death-related rituals

from childhood and, unlike most other nations, are not raised to fear death and be kept away

from it are just a few of the differences in this society's approach to death. The belief that the

spirits of the deceased live on by commemorating them, particularly on the Day of the Dead, is

widespread in Mexico. Death, which is generally perceived as taboo, is also approached

differently in Mexican folk narratives. In these narratives passed down from generation to

generation, death is perceived as a normal stage of life. The narrator recounts it calmly, as if

describing an ordinary daily event. This study examines folk narratives collected from different

rural regions of Mexico, exploring approaches to the concept of death in Mexican oral literary

tradition. When examining these narratives, published in Turkish under the title Meksika

Masalları, one encounters numerous examples that either mock death or treat it as something

ordinary. In the six narratives examined, death finds both adults and children. Furthermore,

these narratives reveal how elements derived from both Mexico's indigenous ancestors and

Catholic teachings are blended and conveyed to the listener.