Impression of Safavid Architecture in Early Modern Europe Based on Seventeenth Century Travelogues

Creative Commons License

Faraji S.

Sinop Üniversitesi sosyal bilimler dergisi, vol.10, no.1, pp.1-22, 2026 (TRDizin)

Abstract

This study examines the construction, description and contextualization of Safavid architecture in early modern Europe, through seventeenth-century travel accounts. While previous scholarship has often treated travelogues primarily as historical sources, their role in shaping European descriptive vocabularies and interpretive frameworks for non- European architecture remains underexplored. Focusing on the narratives of Jean Chardin, Engelbert Kaempfer and Pietro Della Valle, this descriptive-interpretive study employs textual and visual analysis to investigate how Safavid urban spaces, spatial order and ornamental features were conveyed to European readers. Rather than arguing for direct formal or stylistic influence, the article situates these travel accounts within broader processes of cultural observation and textual mediation. It contends that representations of Isfahan’s urban order, axial planning and architectural richness informed European ways of describing, comparing and conceptualizing architectural differences; without implying a direct transfer of design principles. Particular attention is given to the writings and visual interpretations of Johann Bernhard Fischer von Erlach, whose engagement with Safavid architecture exemplifies an imaginative and historiographical mode of interpretation rather than an assertion of architectural derivation. By reframing travelogues as active agents in the production of architectural knowledge, this article contributes to a more nuanced understanding of early modern transcultural encounters between Iran and Europe, emphasizing perception, representation and discourse as central categories in architectural historiography.
Bu çalışmada, Safevî mimarisinin erken modern Avrupa'da nasıl yorumlandığı, tanımlandığı ve ilişkilendirilerek değerlendirildiği, 17. yüzyıl seyahatnameleri aracılığıyla incelenmektedir. Önceki çalışmalarda seyahatnameler değerlendirilirken, genellikle öncelikli tarihi bilgi kaynakları olarak yaklaşılmış olsa da bu metinlerin Avrupa'nın Avrupa dışı mimariye yönelik tanımlarını ve yorumlarını şekillendirmesindeki rolü yeterince araştırılmamıştır. Jean Chardin, Engelbert Kaempfer ve Pietro Della Valle'nin anlatılarına dayanan bu betimlerin yorumlandığı çalışmada; Safevî kentsel mekanlarının, mekânsal düzeninin ve süsleme özelliklerinin Avrupalı okuyuculara nasıl aktarıldığını incelemek için betimsel ve görsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bu makale doğrudan biçimsel veya üslupsal bir etkileşimi savunmamakta; aksine, bu seyahat anlatılarını kültürel gözlem ve metinsel aktarımın daha geniş süreçleri içinde ele almaktadır. Çalışma; İsfahan'ın kentsel düzeni, planlanış ekseni ve mimari zenginliğine dair betimlerin, doğrudan bir tasarım ilkesi aktarımı ima etmeksizin, Avrupalıların mimari farklılıkları tanımlama, karşılaştırma ve kavramsallaştırma biçimlerini etkilediğini öne sürmektedir. Safevî mimarisiyle kurduğu ilişki bağlamıyla, mimari bir türetme iddiasından ziyade imgesel ve tarih yazımsal bir yorumlama biçiminin en iyi örneklerinden Johann Bernhard Fischer von Erlach'ın yazılarına ve görsel yorumlarına özel bir dikkat gösterilmiştir. Seyahatnameleri mimari bilginin üretiminde aktif özneler olarak yeniden tanımlayan bu makale; algı, temsil ve söylemi mimari tarih yazımının merkezi kategorileri olarak vurgulayarak, İran ve Avrupa arasındaki erken modern dönem kültürlerarası karşılaşmaların daha nüanslı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu makale doğrudan biçimsel veya üslupsal bir etkileşimi savunmamakta; aksine, bu seyahat anlatılarını kültürel gözlem ve metinsel aktarımın daha geniş süreçleri içinde ele almaktadır. Çalışma; İsfahan'ın kentsel düzeni, planlanış ekseni ve mimari zenginliğine dair betimlerin, doğrudan bir tasarım ilkesi aktarımı ima etmeksizin, Avrupalıların mimari farklılıkları tanımlama, karşılaştırma ve kavramsallaştırma biçimlerini etkilediğini öne sürmektedir. Safevî mimarisiyle kurduğu ilişki bağlamıyla, mimari bir türetme iddiasından ziyade imgesel ve tarih yazımsal bir yorumlama biçiminin en iyi örneklerinden Johann Bernhard Fischer von Erlach'ın yazılarına ve görsel yorumlarına özel bir dikkat gösterilmiştir. Seyahatnameleri mimari bilginin üretiminde aktif özneler olarak yeniden tanımlayan bu makale; algı, temsil ve söylemi mimari tarih yazımının merkezi kategorileri olarak vurgulayarak, İran ve Avrupa arasındaki erken modern dönem kültürlerarası karşılaşmaların daha nüanslı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.