Research Information System
Din Sosyolojisi Araştırmaları, vol.6, no.10, pp.33-58, 2026 (Peer-Reviewed Journal)
This study examines the positioning of football as a ‘secular sacred’ phenomenon in modern society and its multi-layered relationship with Europe’s process of secularisation from a sociological and critical perspective, employing qualitative methods such as a phenomenological approach and content analysis. Today, football has transcended its role as a mere sporting event to assume a function similar to that performed by religion in traditional societies; in this context, it has evolved into a system characterised not only by functional aspects such as identity construction, a sense of belonging and the production of collective memory, but also by its cultural and economic dimensions. Examples supporting the argument that football has transformed into a secular sacred form include fans attributing sacredness to clubs, players and stadiums; the ritualisation of match days; and the production and dissemination of totems through various symbolic expressions. The formation of sport, and football in particular, as a social mechanism with both unifying and polarising aspects, based on functionalist and conflict-oriented approaches; as well as its evaluation as an instrumental apparatus serving to reproduce capitalist ideology, has been a subject of ongoing debate in the literature. Furthermore, there are certain approaches (within the secular-sacred context) that highlight how football constitutes a paradoxical phenomenon: despite being an industrial activity on a rational basis, it is imbued with irrational meanings due to its capacity to create myths on a symbolic level. This study focuses not only on the debates mentioned in the literature but also, based on historical background and structural similarities, on the relationship between the emergence and rise in popularity of football in Europe—which developed concurrently with the loss of prestige of institutional religion as posited by the classical secularisation paradigm—and the contributions football makes to global interaction in terms of opening doors to cultural diversity. In this regard, the study both draws on the literature to examine the sociological dimension of football and its relationship with religious institutions, and presents, through an original approach, the parallels between the secularisation process and the historical background and cultural diversity.
Bu çalışmada, futbolun modern toplumda “seküler kutsal” bir fenomen olarak konumlanışı ve Avrupa’nın sekülerleşme süreciyle olan çok katmanlı ilişkisi sosyolojik ve eleştirel bir perspektiften, nitel yönteme başvurularak fenomenolojik yaklaşım ve içerik analizi tekniğiyle incelenmektedir. Günümüzde futbol, sportif bir etkinlik olmanın ötesinde, geleneksel dönemde dinin toplumda yerine getirdiği fonksiyona benzer bir görev üstlenmiş; bu eksende kimlik inşası, aidiyet duygusu ve kolektif hafıza üretimi gibi işlevsel yönlerinin yanı sıra kültürel ve iktisadi boyutlarıyla öne çıkan bir sisteme dönüşmüştür. Taraftarların kulüplere, oyunculara ve stadyumlara kutsiyet atfetmeleri, maç günlerinin ritüelleştirilmesi ve birtakım sembolik ifadelerle totemlerin üretilip yaygınlaşması, futbolun seküler kutsal bir forma dönüştüğü argümanını destekleyen örneklerden bazılarıdır. Sporun ve özelde futbolun işlevselci ve çatışmacı yaklaşımlar temelinde, birleştirici ve kutuplaştırıcı yönleriyle sosyal bir mekanizma oluşu; aynı zamanda kapitalist ideolojiyi yeniden üretmeye yarayan araçsal bir aygıt olarak değerlendirilmesi literatürde tartışılagelmektedir. Ayrıca onun sembolik boyutta, efsaneler yaratma kapasitesi ile rasyonel zeminde endüstriyel bir faaliyet olmasına rağmen irrasyonel anlamlarla yüklü paradoksal bir olgu olduğu hususunda (seküler-kutsallık bağlamında) bazı yaklaşımlar da mevcuttur. Bu araştırmanın odağında, literatürde zikredilen tartışmaların yanı sıra tarihsel arka plan ve yapısal benzerlikler temelinde futbolun Avrupa’da ortaya çıkışı ve popülerlik kazanışıyla eş zamanlı olarak gelişen, klasik sekülerleşme paradigmasının ileri sürdüğü, kurumsal dinin prestij kaybı arasındaki ilişki ve futbolun kültürel çeşitliliğe kapı aralaması açısından küresel etkileşime sunduğu katkılar yer almaktadır. Bu yönüyle çalışmada hem literatürden istifade edilerek futbolun sosyolojik boyutu ve din kurumuyla olan ilişkisi irdelenmekte hem de sekülerleşme süreciyle tarihsel arka plan ve kültürel çeşitlilik bağlamındaki benzerliği özgün bir yaklaşımla ortaya koyulmaktadır.