TRABZON'DAKİ KONSOLOSLUK BİNALARI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERAT AKYÜZ
Danışman: Nesrin Çiçek Akçıl Harmankaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Trabzon, M.Ö. 750'li yıllara uzanan köklü geçmişe sahip önemli bir şehirdir. Bu önemini stratejik bir noktada konumlanan bir liman kenti olmasından alan Trabzon, bu özelliği sayesinde farklı kültürlerle sürekli etkileşim içinde bir kent olmuştur. Roma, Bizans, Trabzon İmparatorluğu dönemlerinde bu kimliği sürdüren şehrin önemi, Osmanlı döneminde İran ticaretini Kafkasya, Rusya ve Avrupa'ya bağlayan stratejik bir noktada bulunması dolayısıyla artmıştır. Bu bağlamda Avrupa devletlerinin, Osmanlı'da serbestçe ticaret yapabilme hakkı kazanması ile buradaki vatandaşlarına destek sağlama ihtiyaçları ortaya çıkmıştır. Bunun sonucunda Trabzon da diğer büyük Osmanlı şehirleri gibi bu devletlerin konsolosluk ağı kurmak için birbiri ile yarıştığı noktalardan biri olmuştur. Çalışmada bu tarihsel gelişmelerin ışığında Trabzon'daki konsoloslukların hizmet verdikleri mimari mekânlar, fotoğraflar ve ortaya çıkarılan arşiv belgeleri ile birlikte kronolojik sırayla ortaya konmuştur. Bu mekânlar, yapıldıkları dönem, yaptıran devleti, mimari özellikleri, konumları, mülkiyet durumları, özgün işlevleri, korunma durumları gibi birçok açıdan incelenerek benzer ve farklı özellikleri ile karşılaştırılmıştır. Trabzon'daki konsolosluk yapılarının mimari ve kentsel düzeyde ortaklaştıkları ve farklılaştıkları yönler analiz edilmiştir. İncelenen binaların, bu özellikleri ile birlikte yaptıran devletleri diplomatik olarak temsil durumları incelenmiştir. Çalışmanın amacı tarihi ve sosyal gelişmeler ışığında Trabzon'da konsolosluk varlığı bulunduran devletlerin konsolosluk yapılarını yapı malzemesi, yapım tekniği, plan düzeni, konum, cephe açısından inceleyerek mimarlık tarihi alanı için literatüre katkı sağlamaktır.