İlmiye Teşkilatı Tarihine Kaynaklık Eden Bir Âlim: Eserleriyle Müstakîmzâde Süleyman Sadeddin

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ensar Karagöz

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Arzu Terzi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam'ın teessüs ve neşetinin henüz başlarından itibaren alimler toplum nezdinde farklı bir itibar görmüştür. Osmanlı Devleti ise bu itibar ve saygının en üst perdede terennüm ettiği bir devlettir. Devletin kuruluş efsanesinden başlayarak bir çok padişahın hoca-talebe ilişkisi gibi âlim/ârif kişilerle olan münasebetleri bunun en somut delilidir. Osmanlı İstanbul'unda bilgi ve kitap üretimi etrafında şekillenen bu kültürün en yoğun olduğu dönem 18. yüzyıldır. Bu yüzyılda yaşayan Müstakîmzâde Süleyman Sadeddin Efendi ise bu yoğun faaliyetin merkezindeki en güçlü isimlerden biridir. Gelenekte yer alan tabakat ve biyografi yazıcılığının devrindeki en önemli temsilcisi olup yazdığı eserlerle İlmiye Teşkilatı'nın daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Bu çalışmada ilk etapta Müstakîmzâde'nin biyografisi ele alınıp yazdığı eserlerin ulaşılabilen bütün nüshaları belli bir tasnif içerisinde sunulmaya çalışılmıştır. Hayatıyla ilgili yanlış bilinenler düzeltilmeye çalışılmış, daha önce bilinmeyen yönleri günyüzüne çıkarılmıştır. Müstakîmzâde'nin biyografisi kendi eserlerinden, yazma eserlerden ve bunlara düşülmüş notlardan kurulmaya çalışılmış ve böylelikle biyografi çalışmalarında farklı bir yaklaşım önerilmiştir.