Dijital Ortama İlişkin Farklı Ülke Düzenlemelerinin Uygulanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatih Burak Uzun
Danışman: Faruk Kerem Giray
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ekonomik ve sosyal faaliyetler günümüzde çok büyük ölçüde dijital ortama kaymıştır. Kişiler arasındaki hukuki işlem ya da hukuki fiillerin büyük kısmı internet vasıtasıyla ve dijital ortamda iz bırakarak gerçekleşmektedir. Bu durum kara, deniz ve hava ülkesinden bağımsız olan dijital ortama etki edecek hukuk kurallarının getirilmesi ihtiyacını doğurmaktadır. Ancak internetin ülke sınırı tanımayan yapısı, getirilen hukuk kurallarının da ülke sınırları dışında uygulanmasını gerektirmektedir. Farklı devletlerin birbirleri ile çelişen ve sınır ötesi uygulama kapsamına sahip kanunlar çıkarması halinde, "hukukların çatışması" olarak adlandırdığımız olgu meydana gelmektedir. Bu olgu bir kişinin farklı devletlerin birbirleri ile çelişen hukuk kurallarına uymak zorunda kalması halini açıklamaktadır. Hukukların çatışması olgusunu yaratabilecek örnek düzenlemeler olan GDPR ve CLOUD Act sınır ötesi uygulama kapsamına sahip mevzuat olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu düzenlemeler vasıtasıyla AB ve ABD; kendi ülkeleri dışındaki veriler üzerinde de egemenlik yetkisi kullanmaktadırlar. Hem yabancı devletlerin egemenlik yetkisi kullanmalarını engellemek hem de veriler üzerinde kendi egemenlik yetkilerini rahatça kullanabilmek isteyen devletler ise veri lokalizasyonu yükümlülükleri öngörmektedir. Veri lokalizasyonu yükümlülükleri, belirli tip verilerin ilgili ülke ya da bölge sınırları içerisinde saklanmasını öngören hukuki düzenlemelerdir. Veri lokalizasyonu yükümlülükleri ülkemizde ve dünyada oldukça yaygındır. Sınır ötesi uygulama kapsamına sahip kanunların etki alanının engellenmesi için tek başına veri lokalizasyonu gerektiren kanunlar yeterli olmamaktadır. Bunun yanında verilerin yurtdışına aktarılmasını sınırlayan ya da engelleyen kanunlara da ihtiyaç bulunmaktadır. Öte yandan her devletin yabancı ülkelerde bulunan verilere ihtiyacı olacağından sınır ötesi uygulama kapsamına sahip kanunlara ihtiyaç olduğu açıkça ortadadır. İşte bu iki farklı pozisyon, hukukların çatışması olgularının önümüzdeki dönemde daha da yaygınlaşacağını göstermektedir. Dolayısıyla ülkemizin de hukukların çatışması durumlarını düzenleme yönünde gerekli çalışmaları yapması gerektiği düşünülmektedir.