Demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYYİBE KARAGÖZ
Danışman: Deniz Giz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkeler arasındaki gelişmişlik farkları 20.yüzyıla gelindiğinde kurumsal açıdan ele alınmıştır. Bu bağlamda ülkelerin ekonomik büyüme performansları hukuki ve siyasi altyapıya göre değerlendirilmiş, özellikle siyasi rejimin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ne ölçüde olduğu konusu büyük bir merak uyandırmıştır. İkinci Dünya Savaşının ardından yıkılan otoriter rejimler birçok gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde yerini demokratik rejimlere bırakmıştır. Böylesine radikal bir değişikle gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde demokrasinin uygulamaya konulması akıllara bu ülkelerin ekonomik büyüme performansının ne olacağı sorusunu getirmiştir. Nitekim demokrasinin, belli bir ekonomik gelişmişliğe ulaşmamış üçüncü dünya ülkelerinde ekonomik büyümeyi baltalayacağı, bu yüzden otoriter rejimlerin hedeflenen ekonomik büyümeyi sağlama konusunda daha başarılı olacağı görüşü büyük bir ses getirmiştir. Temellerini Lipset Hipotezinden alan bu görüş literatürde çatışmacı yaklaşım olarak bilinmektedir. İlerleyen süreçte bu yaklaşıma karşıt görüş olarak demokrasi ve ekonomik büyümenin birbirini beslediğini vurgulayan ve demokrasiye öncelik veren bağdaşma yaklaşımı ortaya atılmıştır. Şüpheci yaklaşımsa bu iki yaklaşıma tepki olarak doğmuş, siyasi rejimin ne olduğundan ziyade istikrarına ve politika etkinliğinin önemine vurgu yapmıştır. Tüm bunlara ek olarak demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisini dolaylı etkileşim kanalları aracılığıyla açıklayan çalışmalar da literatürde yer almıştır. Bu çalışmada demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi Türkiye için 1980-2021 dönemini kapsayacak şekilde zaman serisi ARDL sınır testi yöntemiyle araştırılmıştır. Model içinde kullanılan değişkenler için durağanlık sınaması ADF birim kök testi ile yapıldıktan sonra eşbütünleşme analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye örneğinde demokrasi ve ekonomik büyüme arasında uzun dönemde pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca hata düzeltme modelinde yer alan hata düzeltme katsayısı da bu sonucu destekleyerek kısa dönemde katsayılarda oluşan dalgalanmaların uzun dönemde dengeye geleceğini kanıtlar niteliktedir. Sonuç olarak Türkiye için bağdaşma yaklaşımının geçerli olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Demokrasi Endeksleri, Ekonomik Büyüme, Türkiye, ARDL Sınır Testi.