Şeyhülislâm Ebûishakzâde İshak Efendi'nin "el-İstişfâ fî Tercemeti'ş-Şifâ" adlı eseri (İnceleme-metin)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FAKİRULLAH YILDIZ

Danışman: Bünyamin Ayçiçeği

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Kadı İyâz'ın yazıldığı günden itibaren pek çok çalışmaya konu olmuş eş-Şifâ bi-Ta'rîfi Hukūki'l-Mustafâ'sının Şeyhülislâm Ebûishakzâde İshak Efendi tarafından yapılan ve tespit edebildiğimiz kadarıyla ilk tercümesi olan el-İstişfâ fî Tercemeti'ş-Şifâ adlı eserinin metin ve incelenmesinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eserin Türk edebiyatında edebî türler içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmış ve bu doğrultuda "siyer-megāzî, şemâil, hilye, hasâis ve delâilü'n-nübüvve" türlerinin özelliklerini içerisinde barındırması dolayısıyla bu türlerin tanımları verilmiştir. Birinci bölümde Kadı İyâz'ın hayatı, eserleri ve Şifâ'nın muhtevası ve Türkçe tercümeleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde mütercim İshak Efendi'nin hayatı ve eserleri tanıtılarak el-İstişfâ'nın şekil ve muhteva özellikleri belirtilmiştir. Üçüncü bölümde ise el-İstişfâ fî Tercemeti'ş-Şifâ'nın -Şeyhülislam İshak Efendi'nin bizzat kendi hattıyla hâmişlerinde eserin tashihine dair notlandırmalarının yer aldığı ve kendisi tarafından baştan sona gözden geçirilmiş olması dolayısıyla- İstanbul Arkeoloji Müzeleri Kütüphanesi'nde (nr. 93) bulunan nüshası esas alınarak ve gerektiği yerlerde diğer nüshalardan istifade edilerek eserin transkripsiyonlu metni ortaya konulmuştur.