ETKİN TEORİLERDE HIGGS DEĞİŞ-TOKUŞU ALTINDA ÇİFT ÇEŞNİLİK İHLALİ YAPAN TOP KUARK BOZUNUMLARI


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Asiye Tuğba Olgun

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sehban KARTAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Elektrozayıf simetri kırılma ölçeği ile karşılaştırılabilecek bir kütleye sahip olan top kuarkın, bilinen en ağır parçacık olması gerçeğine rağmen, dinamiksel davranışı oldukça kısıtlayıcıdır. Standart Model'de (SM) top kuark üretim tesir kesiti ~% 15 mertebesinde olan bir belirsizlikle değerlendirilmektedir ve top kuarkların hemen hemen zamanın % 100'ünde bir W bozonu ile bir b kuarkına bozunduğu varsayılmaktadır. Son derece ağır kütlesinden dolayı top kuarkın, diğer fermiyonlardan daha çok yeni fizikle ilgili olacağını düşünebiliriz. Bundan dolayı top kuark fiziği, SM ötesi fizik araştırmak için açılan önemli bir pencere olarak kabul edilebilir. Top kuarkın pek çok özelliği Tevatron-Fermilab, Chicago-ABD'de araştırılmış olmasına rağmen, daha güvenli sonuçlar LHC'de yapılacak deneylerde elde edilebilecektir. LHC'nin top kuark fabrikası gibi çalışması ve ilk aşamada 8 milyon tt ? üretmesi, takip edecek yıllarda ise yaratılacak olay sayısının 18 milyonu bulması beklenmektedir. Diğer çalışmalar ise gelecek nesil e^+ e^- lineer çarpıştırıcılarında yapılabilecektir.t ? ui ? ? ( ui = u,c) top kuark geçişlerinde çift çeşni ihlali yakalama (dedekte etme) olasılığı, etkin Lagrangian yaklaşımı kullanılarak bir modelden bağımsız yöntem ile araştırıldı. Yüksek duyarlılıklı ölçümler ve şu andaki deneysel limitler üzerindeki düşük enerji verisi, tuiH ve H?? köşelerini zorlamak ve daha sonra BR ( t ? ui?? ) dallanma oranını hesaplamak için kullanılmıştır. Eğer Standart Model'de BR ( t ? ui?? ) 10-13 ? 10-14 mertebesinde ise Higgs değiş-tokuşunda çift çeşni ihlalli top kuark bozunum dallanma oranı BR (114.4 Gev/c2 < mH < 2mW için) 10-3 -10-4 değerlerinde oluşabilir. Bu değerler ise CERN'de Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (Large Hadron Collider, LHC) ile ulaşılacak değerler aralığındadır.