DIŞ POLİTİKANIN SİVİL- ASKER İLİŞKİLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AB KOŞULLULUK İLKESİ VE TÜRKİYE'NİN ULUSAL GÜVENLİK PARADİGMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kazım Uğur Kızılaslan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hikmet KIRIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Avrupa Birliği koşulluluk ilkesi bağlamında 2000-2004 yılları arasında Türkiye'de yürürlüğe konulan reformların ve bu reformlar sonrası başlayan Avrupalılaşma sürecinin, sivil-asker ilişkileri bağlamındaki sonuçları üzerinde odaklanmaktadır. Çalışmanın temel sorunu, Avrupalılaşmanın Türkiye'de sivil-asker ilişkilerini dönüştürme kabiliyetini tartışmaktır. Sözkonusu amaç doğrultusunda, koşulluluk reformlarının sivil-asker ilişkilerinin tezahür alanı olarak dış politika ve güvenlik politikası süreçlerini nasıl etkilediği sorgulanmıştır. Bu çerçevede, öncelikle, çalışmanın kavramsal temellerini oluşturmak açısından Avrupalılaşma, dış politika ve güvenlik politikası süreçleri ile sivil-asker ilişkileri gibi kavramlar, kuramsal modeller üzerinden tanımlanmıştır. Bu aşamadan sonra ise Türkiye'de koşulluluğun işleyiş biçimi, bu işleyişin getirdiği Avrupalılaşma düzeyi ve dış politika/güvenlik politikasını kimlik ve uygulamalar açısından dönüştürme kabiliyetini saptamak için reformlar öncesi ve sonrası durum karşılaştırılmıştır. Netice olarak, reformlar ve Avrupalılaşma sürecinin, en etkili olduğu 2000-2010 yılları arası dönemde Türkiye'de dış politika ve güvenlik politikası kimliği ile uygulamalarını dönüştürdüğü, Türkiye'nin sözkonusu dönemde bu alanlardaki göreceli kazanımlar, değerlerden arındırılmış bir dünya siyaseti görüşü ve katı güç parametrelerine dayalı realist anlayışından, Avrupa Birliği'nin karşılıklı mutlak kazanımlar, normatif bir dünya siyaseti görüşü ve yumuşak güç parametrelerine dayalı liberal/uluslararası toplum anlayışına doğru geçiş yaptığı görülmüştür. Bu geçiş çabası, Türkiye'deki sivil-asker ilişkilerinde gerilime yol açmış, değişime karşı çıkan subay kadroları, sivil otoriteyi baskı yoluyla yönlendirerek geri adım atmaya zorlamıştır. Ancak hem toplumun, hem de AB ülkelerinin desteğini alan Türk hükümeti, bu baskıya direnebilmiş, dolayısıyla da bu alanlardaki dönüşüm, "komşularla sıfır sorun" ve "demokratik açılım politikası" gibi diplomasi ve iç güvenliği ilgilendiren politika değişimleri yönünde adımlar atılmasını sağlamıştır. Buna karşılık, 2010 sonrasında yaşanan ulusal ve uluslararası gelişmeler neticesinde, 1940'lı yılların ortalarından itibaren Türkiye'nin dış ve güvenlik politikasını şekillendiren realist anlayış, yeniden süreçlere hakim olmuştur.