Su örneklerinden İzole Edilen Amipler Üzerine Sodyum Hipokloritin Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Büşra DEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zuhal ZEYBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yüzme havuzları içerdikleri patojen mikroorganizmalar nedeniyle insanlarda infeksiyonlara sebep olan oldukça uygun su çevreleridir. Bu mikroorganizmaların eliminasyonu için sıklıkla kullanılan madde klor bileşikleridir. Ülkemizde sağlıklı yüzme havuz sularına ait özellikler Sağlık Bakanlığı'nın yayınladığı (15.11.2011) yönetmelikte belirtilmiştir. Ancak bu yönetmelikte henüz yer almayan "özgür yaşayan amipler" hem kendi patojeniteleri hem de bakterilere konaklık etmeleri nedeniyle oldukça önemli rollere sahiptirler. Bu nedenle bu çalışmada, piyasada yüzme havuz sularının dezenfeksiyonunda kullanılan NaClO'nun farklı konsantrasyonlar ve temas sürelerinde bu hücreler üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yüzme havuzlarında dezenfeksiyon için kullanılan etkili klor konsantrasyonu sudaki serbest yüzen patojen bakterilerin ölümüne yol açarken özgür yaşayan amipler üzerinde aynı etkiyi göstermeyebilir. Bu nedenle amipler üzerine etkili olan dezenfektan (örneğin; klor) dozunun bilinmesi gerekmektedir. Bu dozun bilinmesiyle hem patojen olan özgür yaşayan amiplerin hem de içerisinde barındırdıkları bakterilerin ortadan kaldırılması sağlanmış olacaktır. Bu proje kapsamında, yüzme havuz suyu örneklerinden izole edilmiş 4 adet çevresel Acanthamoeba izolatının (A10, A13, A14, A20) trofozoitleri ile 1 adet standart Acanthamoeba ATCC 50373 suşunun kist ve trofozoitleri kullanılmıştır. Bu hücreler üzerinde NaClO'nun farklı konsantrasyonlarının (1, 3, 5 ppm) farklı temas sürelerindeki (0, 30, 240 dk) etkisi En Muhtemel Sayı (EMS) tekniğine göre araştırılmıştır. 1, 3, 5 ppm'lik NaClO konsantrasyonlarının 30 ve 240 dk'lık temas süresince 3T3 fibroblastları üzerinde sitotoksik etkisinin araştırılması Methylthiazolyldiphenyl-tetrazolium bromide (MTT) metoduna göre yapılmıştır. Uygulanan 1 ve 3 ppm'lik serbest NaClO konsantrasyonunda hiçbir suşun trofozoitleri üzerinde 3 log'luk azalma görülmemiştir. Bu konsantrasyonlara 240 dakikalık temas süresinde en duyarlı suş A20 suşu olarak tespit edilmiştir. 5 ppm NaClO 240 dk'lık temas süresinde çevresel A13 ve A14 suşlarının %99.92'sini inhibe etmiştir. Uygulanan klor konsantrasyonları hiçbir suşun tamamen ölmesine (%100) neden olmamıştır. Denenen Acanthamoeba ATCC 50373 kistleri 5 ppm NaClO karşısında çok az (0.017) logaritmik azalma göstermiştir. Klorun inhibe edici etkisi hem klor konsantrasyonunun hem de temas süresinin arttırılmasıyla artmıştır ve suşlara göre farklılık göstermiştir. 1 ve 3 ppm NaClO'nun 30 dk'lık temas süresi sonunda sitotoksik etki göstermediği (p>0.05) halde 5 ppm'lik NaClO'nun sitotoksik etki gösterdiği (p<0.05) tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen veriler, NaClO'nun etkisinin daha fazla sayıda Acanthamoeba trofozoiti ve kistleri üzerinde denenmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Bu sayede Sağlık Bakanlığı'nın ilgili yönetmeliğinde özgür yaşayan amiplerin de yer alması için ilgili otoritelerin uyarılması mümkün olacaktır.