Klasik anarşizmde sözleşme düşüncesi ve siyasal toplumun ilkeleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UBEYDULLAH TÜRKYILMAZ

Danışman: Haydar Burak Gemalmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel önermesi anarşizmin bir siyasal iktidar modeli olduğudur. Zira anarşizm tamamen birbirinden yalıtılmış bireylerden müteşekkil bir dünya hayalinde değildir. Anarşizm eşitlik ve özgürlük temelinde birleşmiş bir toplum hedefindedir. Bir toplum hedefinde olması aynı zamanda kuralsızlığı da anarşizmin dışına çıkarmaktadır. Düzenin anahtarı olarak doğal yasaların ve ahlakın otoritesi kabul edilmekte ve bu otoritelerin düzenlemediği alanlarda bireyler arasında akdedilen sözleşmelere başvurulmaktadır. Sözleşmeler bir milat kabul edilirse öncesi doğa durumuna, sonrası ise siyasal topluma işaret eder. Anarşizmi böylesi bir plan içinde değerlendirmek bütün anarşist düşünürler için mümkündür. Ancak genel plandaki uyum içerikte bozulabilmektedir. O halde yapılması gereken farklılıkları göz ardı etmeksizin, sözleşme merkezinde anarşist siyasal iktidar modelinin ilkelerini keşfetmektir. Bu amacı gerçekleştirmek için toplum sözleşmesi düşüncesinin doğa durumu, sözleşme ve siyasal toplum şeklinde ortaya çıkan düzeni elverişli imkânlar sunmaktadır. Birinci bölüm yıkmaya odaklanmaktadır. Çünkü anarşizm kendisi dışındaki bütün siyasal iktidar modellerini düşmanlaştırır. Yıkım ise aşılması gereken bir evreye işaret etmektedir ve dolayısıyla toplum sözleşmelerindeki doğa durumuna benzemektedir. Bu bölümde genel olarak anarşizmin düşmanları ve düşmanlık gerekçeleri tartışılmıştır. İkinci bölüm anarşizmde sözleşme düşüncesini ve sözleşmeyle bağlantılı olarak özgürlük ve eşitlik anlayışını merkezine almaktadır. Son bölümde ise hedeflenen siyasal toplumun hangi ilkeler etrafında örgütleneceği keşfedilmeye çalışılmaktadır. Sonuç ise anarşizmin öncelikle bir siyasal iktidar modeli olarak değerlendirilmesi gerektiğine varmaktadır.