Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde Düzenlenen Özel ve Aile Hayatına Saygı Hakkı Bağlamında Hedefli ve Toplu Gözetim Uygulamaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yonca Abdullahoğlu
Danışman: Volkan Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İleri seviye gözetleme tekniklerini mümkün kılan teknolojik gelişmeler ve bireylerin dijital iletişim teknolojilerini kitlesel olarak benimsemesi, devletlere yeni ve son derece kapsamlı gözetleme imkanları kazandırmıştır. Kolluk kuvvetleri, istihbarat servisleri ve özel sektör, teknolojik yeniliklerden yararlanarak daha önce hayal bile edilemeyen yeni gözetleme yöntemleri geliştirmiştir. Gözetleme araçları ile bireylerin gözetlenmesi bireylerin özel hayatlarına yakından temas etmektedir. Gözetlemenin hedefe yönelik, bir gruba yönelik ya da herhangi bir ayrım gözetmeksizin toplu olarak yapılması, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesinde düzenlenen özel ve aile hayatına saygı hakkına müdahale teşkil etmektedir. Bu bağlamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne devletlerin uyguladığı gözetleme müdahalelerinin 8. madde bakımından ihlal teşkil ettiği iddiasıyla birçok başvuru yapılmıştır. Teknolojik ilerlemelerle devletlerin gözetleme teknikleri geliştikçe Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, haklara yönelik ihlal olup olmadığını değerlendirmek için yeni kriterler ortaya koymak zorunda kalmıştır. Bu çalışma ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin hedefli ve toplu gözetleme faaliyetlerinin konu edildiği başvurularda, faaliyetlerin gelişimi ve yaygınlaşması ile birlikte değerlendirme kriterlerinin de nasıl bir gelişime ve değişime uğradığına ilişkin bir inceleme gerçekleştirilecektir.