Doğal Afetler Sebebiyle Yürürlüğe Konulan Ek Vergilerin Anayasal Vergilendirme İlkeleri Bakımından Değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLIHAN ÇOLAK

Danışman: Gamze Gümüşkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmanın konusunu doğal afetler sebebiyle yürürlüğe konulan ek vergilerin anayasal vergilendirme ilkeleri bakımından değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Üç bölümden oluşan bu çalışma ile doğal afet kavramının tanımlanması, ek vergi kavram sorununun ortaya konulması, doğal afetler sebebiyle yürürlüğe konulan ek vergilerin tespit edilmesi ve söz konusu ek vergilerin anayasal vergilendirme ilkeleri bakımından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde öncelikle doğal afet kavramı tanımlanmış, uluslararası ve ulusal mevzuatta doğal afetlere ilişkin yasal düzenlemeler tespit edilmiştir. Ek vergi kavram sorunu vergilendirme yetkisi çerçevesinde açıklanmaya çalışılmış, kavramın belirsizliği sorunu irdelenmiş ve hukuk sistemimizde ek vergi olarak değerlendirilen uygulamalar açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde doğal afetler sebebiyle yürürlüğe konulan ek vergiler incelenmiştir. Bu kapsamda öncelikle meydana gelen depremler öncesi ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik durum tespit edilmiş ve deprem sonrasında yürürlüğe konulan ek vergi kanunlarının amacı incelenmiştir. Sonrasında yürürlüğe konulan ek vergiler tek tek tespit edilmiş, vergilerin konusu, matrahları, mükellefleri, oranları ve vergilere ilişkin yasal mevzuat hükümleri irdelenmiştir. Son bölümde ise doğal afetler sebebiyle yürürlüğe konulduğu tespit edilen ek vergiler, Anayasa Mahkemesi kararlarında birlikte ele alınan vergilendirme ilkeleri ve ölçülülük ilkesi bakımından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Doğal afetler sebebiyle ortaya çıkan finansman ihtiyacına dair çözüm önerileri ile çalışma sonlandırılmıştır.