Beytülmakdis'in tarihî süreci
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET AKBAŞ
Danışman: ÜMİT ESKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kelime olarak "kutsal ev" manasına gelen Beytülmakdis yeryüzünün yapılan ikinci mabedi olmakla birlikte sadece dinî açıdan değil tarihî, siyasi, kültürel olarak da tarih sayfalarında, inançlar arasında bir kesişim noktasıdır. Harem bölgesi olarak teolojik yönden ele alınması ya da sadece bulunduğu bölgenin coğrafi olarak anlatılması hâlinde çok bir şey ifade etmeyecektir. Konunun anlaşılması açısından Beytülmakdis'i içinde barındıran Kudüs şehri ile zikredilmesi bir bütünlük arz edecektir. Kudüs şehrinin kutsallığı, içinde bulundurduğu mabed'ten gelmektedir. Üç dinî inancın asırlar boyu devam eden mistik ve mitolojik inançları, tarih boyunca eksik olmayan savaşlar ve siyasi çekişmeler, bölgeye ve Mabed'e hâkim olma çabası buranın önemini ortaya koymaktadır. Çok yönlü bir tarihi olan şehir ve mabed, her üç kitabi din açısından da çok büyük öneme sahiptir. Yahudiler açısından "Tanrı'nın evi" Süleyman Mabedi'nin burada bulunması, Hristiyanlar açısından Hz. Îsâ'nın (as) doğduğu ve çarmıha gerildiği yerin burası olması ve başta "Kamame Kilisesi" gibi dinî mekânları barındırması, Müslümanlar açısından ilk kıblenin burası olması, miraç mucizesinin buradan gerçekleşmesi ve üçüncü büyük mabed olan Mescid-i Aksâ'nın burada bulunması bu ehemmiyetin kaynağını teşkil eder. Mabed'in bulunduğu bölge tarih boyunca birçok devlet ve imparatorlukların yönetimi altında bulunmuştur. Asurlular, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Müslüman Araplar ve Osmanlılar bölgeye hâkim olmuş ve hüküm sürmüşlerdir. Bu kadar farklı milletlerin hâkim olduğu yerde asırlardır süregelen bir kültür birikimi ve bu birikimin oluşturduğu farklı dönemlere ait çeşitli siyasi, kutsal ve tarihî gibi çok katmanlı bir yer ve mekân olarak merkezî bir konumda bulunmaktadır.