Nazofarenks karsinomu nedeniyle radyoterapi alan hastalarda panoramik radyografide mandibulanın fraktal analiz yöntemiyle incelenmesi
Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA DUMAN TEPE
Danışman: Hülya Çakır Karabaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nazofarenks karsinomu (NFK) nazofarenks mukozasından kaynaklanan epitelyal malign bir tümördür. Nazofarenks karsinomu tedavisinde radyoterapi en sık kullanılan tedavi yöntemidir. Radyoterapi sonucu intraosseöz vaskülarizasyonun azalmasıyla kemik dokularda değişiklikler, ilerleyici fibroz ve lokal nekroz meydana gelebilmektedir. Radyasyona maruz kalan kemiğin beslenmesinin bozulması sonucu oluşan nekroz tablosu osteoradyonekroz (ORN) olarak tanımlanmaktadır. Fraktal analiz (FA) ise, düzensiz ve karmaşık yapıların değerlendirilebildiği matematiksel bir yöntemdir. Son yıllarda tıp ve diş hekimliğinde kullanım alanı artmaktadır. Bu çalışmada, nazofarenks karsinomu nedeniyle radyoterapi alan hastaların radyoterapi öncesi ve sonrası elde edilen panoramik radyografileri değerlendirildi. Radyografinin radyoterapiden sonra alınma sürelerine göre, 0-6 ay, 6-12 ay, 12-24 ay ve 24-36 ay olmak üzere dört grup oluşturuldu. Toplam 61 olgu ve 122 radyografi değerlendirildi. Her radyografide, trabeküler ve kortikal kemikten seçilen bilateral dört bölge (ROI) üzerinde fraktal analiz (FA) yapıldı. Ek olarak, inferior lveolar kanal genişliği (İAKG) ve mandibular kortikal genişlik (MKG) ölçümleri de yapıldı. Ayrıca, radyoterapi sonucu mandibulanın maruz kaldığı ortalama ve maksimum doz değerleri ölçüldü ve bu doz değerlerinin fraktal boyut (FB), İAKG ve MKG değerlerindeki değişim ile ilişkisi değerlendirildi. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 22 programı kullanılarak yapılmıştır. Trabeküler kemik üzerinden seçilen ROI-1, ROI-2, ve ROI-3'e ait FB değerleri tüm gruplarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalmıştır. Ancak dört grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktur. Kortikal kemikten seçilen ROI-4'te ise 0-6 ay grubu hariç, FB değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma görülmüştür. 12-24 ve 24-36 ay grubunda, 0-6 ay grubuna göre FB düşüş miktarı daha fazladır. MKG ve İAKG değerleri tüm gruplarda radyoterapi sonrasında statistiksel olarak anlamlı daha düşük bulunmuştur ve bu düşüş gruplar arasında benzerdir. Sonuç olarak radyoterapi sonucu trabeküler ve kortikal kemik yapısının iç karmaşıklığı azalmaktadır. ORN riski radyoterapi sonrası üçüncü yılda dahi devam etmektedir. ORN risk değerlendirmesinde fraktal analiz metodu invaziv olmayan, uygulaması kolay ve düşük maliyetli bir yöntemdir.