Gemlik ve İzmit Körfezleri Ağır Metal Kirlilik Tarihçesi ve Temel (background) Değerlerinin Karot Çökelleriyle Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri Ve İşletmeciliği Enstitüsü, Deniz Bilimleri Ve İşletmeciliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞÇE NAGİHAN ARSLAN KAYA

Danışman: Erol Sarı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada İzmit ve Gemlik Körfezlerinin ağır metal kirlilik tarihçesi ve boyutları araştırılmıştır. Bunun için İzmit Körfezi'nden iki (İZ17 ve İZ30) ve Gemlik Körfezi'nden üç (MD22A, MD89A ve MD88) adet gravite karot kullanılmıştır. Alınan gravite karotlarında sedimantolojik ve jeokimyasal analizler yapılarak çökellerin temel (background) metal değerleri ortaya çıkarılmıştır. Bu kapsamda metal analizi, toplam organik karbon (TOK), toplam inorganik karbon (TİK), tane boyu analizi, toplam cıva analizi (THg) ve minaralojik analizler yapılmıştır. C-14 yaşlandırma analizi ile çökellerin kirlilik tarihçeleri tespit edilmiştir. İZ17 karot çökellerinin background ve ortalama (parantez içinde) değerleri 71947,5 (73010 Al), 177,2 (150,3 Cr), 19 (19,7 Co), 28.7 (35 Cu), 74 (122,7 Zn), 27.3 (28 As), 30 (43,8 Pb), 2009 (2184,4 Mn), 78.6 (81,5 Ni), 0,08 (0,4 Hg) ve 45495 (47608,5 Fe) mg.kg-1 iken İZ30 karotunun 22119 (19900.5 Al), 43.4 (62,5 Cr), 5 (3,9 Co), 8.5 (11,7 Cu), 20.5 (27,6 Zn), 4.1 (3,5 As), 11.5 (17,7 Pb), 124.6 (109,6 Mn), 0,14 (1,1 Hg) ve 12.5 (11,3 Ni) mg.kg-1'dır. C-14 yaş verileri İZ17 karot çökellerinin ~1965 yılından itibaren Cu ile orta derecede, Zn ve Pb ile ciddi derecede kirletildiğini göstermektedir. Gemlik Körfezinden MD22A, MD89A ve MD88 karotları sırasıyla -38, -38 ve -68 m su derinliklerinden alınmıştır. Metal background ve ortalama (parantez içi) değerleri MD22A için Al: 27373,8 (20519), Ni: 81 (141,9), Cr: 92,5 (139,7), Cu: 31,7 (40), Zn: 48,3 (95,2), Pb: 19,4 (37,3), Co: 16,7 (24,4), Hg: 0,07 (0,1), MD89A için Cr: 103,3 (99,1), Co: 22,3 (21,2), Pb: 21,2 (24,8), Cu: 32,8 (37,4), Zn: 65,6 (71,2), Hg: 0,08 (0,1) Mn: 243 (208,3); MD88 için Al:23958 (23902), Cr: 96,3 (72,8), Mn: 321,6 (236,9), Co: 5,3 (7,2), Cu: 5,9 (8,9), Zn: 35,3 (36,1), As: 8,7 (7,1), Hg: 0,06 (0,08) ve Pb: 19,3 (32,7) mg.kg-1'dır. C-14 yaş verisine göre kirlilik başlangıç tarihi 1788 yılıdır.