Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin milletlerarası özel hukuka etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İlyas Arslan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emre ESEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Eki Protokollerde güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin yabancılık unsuru içeren, dolayısıyla milletlerarası özel hukukun kapsamına giren meselelerde ne tür mevcut ve muhtemel etkilere sahip olduğu ele alınmaktadır. Bu kapsamda, öncelikle Sözleşmede düzenlenen hakların niteliği ile âkit devletlerin bu konudaki yükümlülükleri ışığında AİHS'nin milletlerarası özel hukukun ilişkin meselelere uygulanabilir olup olmadığı incelenmiştir. Sözleşmede güvence altına alınan ve milletlerarası özel hukuk menşeli uyuşmazlıklara tatbiki kabil hakların yabancı hukukun tespitine, tatbikine ve temin edilmesine olan etkileri analiz edilmiştir. Ardından, başta AİHS m.6/1'in taraf devlet mahkemelerinin milletlerarası yetkisine ve milletlerarası nitelikli bazı yargılama kurallarına olan etkisi ele alınarak, taraf devletlerin bu tür uyuşmazlıklar bakımından da bireylerin Sözleşmesel haklarına riayet etme, koruma ve yerine getirme yükümlülüğü olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, taraf devletlerin milletlerarası özel hukuk rejimlerinin bir parçasını teşkil eden yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin kuralların uygulanması ile taraf devletlerin Sözleşmesel yükümlülükleri arasındaki ilişki ele alınmıştır. Böylece, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) ve taraf devlet mahkemelerinin konuya ilişkin içtihatları ile doktrindeki görüşler incelenerek, AİHS ile milletlerarası özel hukukun çeşitli alanları arasındaki ilişkiye dair prensipler belirlenmeye çalışılmıştır.