X.YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDA BİZANS İMPARATORLUĞU'NUN DOĞU POLİTİKASI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İsmailcan Şengül

Danışman: Birsel Küçüksipahioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bizans İmparatorluğu, VII. yüzyıldaki İslâm fetihlerine kadar Anadolu'nun doğusundaki geniş coğrafyaya hâkim olmuştur. Bu yüzyılla birlikte Suriye, Filistin ve Mısır'ı Müslümanlara bırakan imparatorluk yaklaşık 200 yıl boyunca Anadolu'yu savundu. IX. yüzyıldan itibaren Abbasîlerin zayıflamasıyla Müslümanlara karşı seferler düzenlenmeye başlandı. Bizans İmparatorluğu'nun, Sugūr güvenliğini tehdit etmeye başladığı X. yüzyılda Biladü'ş-Şam'da hâkimiyet kuran Hamdanî emîri Seyfüddevle (944-967) Sugūr'u muhafaza edip, Anadolu'ya akınlar düzenleyerek Bizans İmparatorluğu'na bir süre engel oldu. X. yüzyılda idari, askerî ve sosyo-ekonomik dönüşüm yaşayan imparatorluğun doğu politikasını Anadolu'da gelişen asalet sınıfı etkiledi. İmparator VII. Konstantinos (945-959) döneminde bu asalet sınıfından Phokas ailesi önemli askerî yetkiler kazandı. Bardas Phokas ve oğulları Seyfüddevle'nin akınlarını durdurdu. II. Nikephoros Phokas'ın (963-969) tahta çıkmasıyla doğu sınırları genişledi. Kısa süre içerisinde Sugūr ele geçirildi. Bizans İmparatorluğu'nun saldırıları Halep'e ulaştı ve Seyfüddevle'nin halefleri itaat altına alındı. Bizans İmparatorluğu Antakya'yı zapt ettiği sırada Fâtımîler de Mısır'ı ele geçirmiş ve Biladü'ş-Şam'a hâkim olmak için harekete geçmişlerdi. İmparator I. Ioannes Çimiskes (969-976) ve II. Basileios (976-1025) bu hâkimiyet mücadelesine katıldı. İmparatorlar, geçmiş kazanımları korumak ve Biladü'ş-Şam siyasetini şekillendirmek üzere politikalar geliştirdi. Büyük seferler düzenledilerse de bölgede kalıcı olunmadı. II. Basileios 1000 yılında Fâtımîler ile imzaladığı anlaşmayla doğu sınırında barış dönemini başlattı.