Paydaş bakış açısıyla turizm destinasyon yönetim örgütlerinin rollerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tarık Şengel
Danışman: İbrahim Çifçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya genelinde, gün geçtikçe turistik faaliyetlere katılan kişilerin sayılarında artışa rastlanmaktadır. Özellikle Covid-19 döneminde dip rakamları gören turizm faaliyetleri iki-üç senelik süre zarfında hemen hemen eski rakamların seviyesine geri çıkmıştır. Turist sayıları artmakla beraber, yeni destinasyonlar gelişmekte ve kendini kanıtlamış destinasyonların rekabetine katılmaktadır. Rekabetin bu derecece arttığı bu dönemde, rekabette üstünlük sağlamak adına destinasyonların yönetimi daha da önemli bir hal almaktadır. Bu amaçla son yıllarda çoğu destinasyon, Destinasyon Yönetim Örgütleri adı altında profesyonel yönetim modelleri oluşturmakta ve bütün yönetim fonksiyonlarını bu örgütlere bırakmaktadır. DYÖ'ler temelinde paydaşların yönetime dâhil olmasını, bütün hücrelerin bir araya gelerek oluşturduğu bütüncül ve demokratik bir yönetim anlayışı barındırırlar. Bu oluşumlar direkt kamusal örgütler olabilecekleri gibi, tamamen özel örgütler veya kamu ve özel işbirliğinde örgütler şeklinde de görülebilirler. Her destinasyon kendine özgü dinamiklere sahiptir ve her destinasyona aynı yönetim modelini uygulamak mümkün değildir. Bu çalışmada, destinasyonların ana temalarına uygun olarak uyarlanabilir ve uygulanabilir yapısal özellikler, nitel araştırma yaklaşımı kullanılarak incelenmiş ve içerik analizi sonucunda etkili destinasyon yönetimi için yeni bir model önerilmiştir. Çalışmanın temel amacı, İstanbul gibi önde gelen turizm destinasyonlarında daha profesyonel yönetim uygulamaları için bir çerçeve sunarak, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktır. Bu amaç doğrultusunda, İstanbul'daki turizm endüstrisinde paydaş konumunda bulunan 22 kamu ve özel kuruluşun üst düzey yöneticileri (müdür veya müdür yardımcıları), meslek odası yöneticileri, akademisyenler ve turizmle ilgili meslek gruplarında çalışan katılımcıların görüşlerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın bulguları ışığında paydaş katılımı, koordinasyon, planlama ve işbirliği gibi temel işlevlerin oluşturduğu bir model geliştirilmiş ve stratejik destinasyon yönetimi modeli sunmuştur. Destinasyon yönetim örgütlerinin diğer rollerinin belirlenmesine yönelik analizlerde pazarlama, tanıtım, marka kimliği, tematik ürün, sürdürülebilirlik, rekabet üstünlüğü ve yerel kalkınma konuları öne çıkmıştır. Çalışmada ortaya konan yönetimsel model, oyun teorisi, işbirliği teorisi ve stratejik paydaş teorisi modeline ait temel unsurları etkili bir şekilde birleştirirken, yönetimsel açıdan başarılı turizm destinasyonlarına ulaşmanın merkezinde yer alan koordinasyon, işbirliği ve paydaş katılımının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Destinasyon yönetimi, Destinasyon yönetim örgütleri, Turizm paydaşları, Kültür teması, İstanbul