Scorzonera pygmaea sibth. ET SM. türünün kimyasal bileşimi ve bazı biyolojik aktiviteleri üzerinde araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN ŞAHİN
Danışman: Aynur Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Eskişehir – Arayit Dağı'ndan toplanmış Türkiye için endemik olan, Scorzonera pygmaea Sibth. & Sm. (Asteraceae) türünün toprak üstü ve kök kısımlarının etanol ekstrelerinden elde edilen etil asetat fraksiyonları, kimyasal bileşimleri açısından; petrol eteri, kloroform, etil asetat ve n-butanol fraksiyonları ise in-vitro antioksidan, antienflamatuvar ve antimikrobiyal aktiviteleri açısından incelenmiş, tüm fraksiyonların toplam fenolik madde miktarları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, dihidroizokumarin yapısında 5 madde; skorzopigmekozit (scorzopygmaecoside), thunberginol C, skorzokretisin, skorzokretikozit I ve II, izokumarin yapısında skorzonerol (scorzonerol), bibenzil türevi yapısında skorzobibenzil (scorzobibenzyl), fenolik asit türevi yapısında ise 4 madde; protokateşik asit, klorojenik asit, klorojenik asit metil esteri, 3,5-di-O-kafeoilkinik asit olmak üzere toplam 11 madde izole edilmiş ve yapıları spektral yöntemlerle belirlenmiştir. Tüm maddeler, bu türden ilk kez elde edilmiştir. Ayrıca, thunberginol C ve protokateşik asit Scorzonera L. cinsinde ilk defa tespit edilmiştir. Skorzopigmekozit, skorzonerol ve skorzobibenzil ise yeni maddelerdir. Fraksiyonların, toplam fenolik madde miktarları ve 5 farklı yöntem (Ferri iyonu indirgeme potansiyeli, lipid peroksidasyonunu inhibe etme, DPPH, süperoksit ve ABTS radikallerini giderme) kullanılarak, antioksidan aktiviteleri incelenmiştir. Fraksiyonların fenolik madde içerikleriyle ve konsantrasyonlarıyla orantılı olarak yüksek antioksidan kapasite (en yüksek etil asetat fraksiyonları) gösterdikleri tespit edilmiştir. Antimikrobiyal aktivite çalışmaları sonucunda, toprak üstü (T.Ü.) etil asetat, kök etil asetat ve kök n-butanol fraksiyonlarının, Staphylococcus aureus'a karşı, T.Ü. etil asetat ve T.Ü. n-butanol fraksiyonlarının ise S. epidermidis'e karşı antibakteriyel etki gösterdiği tespit edilmiştir. Candida albicans'a karşı antifungal aktiviteye rastlanmamıştır. Antienflamatuvar aktivite çalışmalarında COX inhibitör kiti kullanılmış ve sonuçta tüm fraksiyonların, indometazine kıyasla düşük COX-1 ve COX-2 inhibisyon gösterdikleri saptanmıştır.