1928'den günümüze kadar yazılmış Fransızca-Türkçe ve Türkçe-Fransızca sözlükler üzerine sözlük bilimsel bir inceleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN BAHADIR
Danışman: Mehmet Gürlek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cumhuriyet döneminde yazılan iki dilli Türkçe sözlükler içerisinde Fransızca-Türkçe, Türkçe Fransızca sözlüklerin önemli bir yeri vardır. Tanzimat Fermanıyla yoğunlaşan Batılılaşma hareketleri Türk aydınlarının özellikle Fransız kültürünü ve edebiyatını yakından takip etmesi, ondan esinlenmesi sonucunu doğurmuştur. Tanzimat döneminde, tercüme ve telif eserler yoluyla Türk diline pek çok Fransızca sözcük girmiştir. Bu dönemde açılan yabancı okullarda Fransızca eğitim yapılması Fransızcanın önemini artırmıştır. Bu durum Tanzimat döneminde Fransızca-Türkçe iki dilli sözlük çalışmalarını hızlandırmıştır. Bu çalışmanın birinci bölümünde sözlüğün tanımı, sözlüklerin Türk ve Batı dünyasındaki tarihi serüveni, sözlük türleri, sözlük bilimi ve akademik sözlük bilimi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Türk-Fransız ilişkilerinin Türkçe'ye yansımaları ve Türkiye'de iki dilli Fransızca-Türkçe, Türkçe-Fransızca sözlük yazımının gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde tezin yöntemi ve veri toplama metotları kısaca belirtilmiştir. Dördüncü bölümde Akademik sözlük bilimi açısından Fransızca-Türkçe, Türkçe-Fransızca sözlüklerin yapısı ve sözlük eleştirisinin çerçevesi ortaya konmuştur. Beşinci bölümde altı adet Fransızca-Türkçe, iki adet Türkçe-Fransızca ve iki adet iki boyutlu Fransıca-Türkçe / Türkçe-Fransızca sözlük makro ve mikro yapı bakımından incelenmiş, yer yer Batılı iki dilli sözlüklerle karşılaştırmalar yapılmıştır. Her sözlük değerlendirmesinden sonra "Sözlükle ilgili Genel Değerlendirme" başlığı altında, incelenen sözlüklerin güçlü ve zayıf yönleri, sözlük bilimine ve Türk diline katkıları, getirdikleri yenilikler ortaya konmuştur. Altıncı bölümde sözlük eleştirilerinden sonra elde edilen bulgulara, yorumlara, sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sözlük, Sözlük Bilimi, Akademik Sözlük Bilimi, İki Dilli Sözlük, İki Dilli Sözlük Eleştirisi