Tüketicilerin Zaman Ve Ürün Miktarı Kısıtlılığı Koşullarındaki Tepkisel Satın Alma Davranışlarının Psikolojik Reaksiyon Kuramı Bağlamında İncelenmesine Yönelik Ampirik Bir Çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma İrem Konyalıoğlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet Kemal ŞEKERKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz tüketicisiyle, gerçek sahada, alışverişçilerin olağan market alışverişleri sırasında gerçekleştirilmiş olan bu deneysel çalışmada tüketicilerin kısıtlılık koşullarında psikolojik reaksiyon kuramına dayandırılarak tanımlanan eğilimleriyle gerçekleştirdikleri tepkisel satın alma davranışları incelenmiştir. Ortam değişkenleri kadar tüketicinin kendisine mahsus olan kişisel yapılar, içinde bulundukları duygu durum ve içsel ile dış değişkenlerin birleşiminin satın alma davranışlarını belirleyiciliğinin öneminden etkilenerek tez çalışması yapılmıştır. Tüketicilerin alışverişlerinde deneyimledikleri tepkisel satın alma davranışlarının gerçekleşmesinde, karşılaştıkları ürün miktarı ve süre boyutundaki kısıtlılık koşullarının psikolojik reaksiyon kuramı bağlamında, kişisel özellikleri, ürün, marka ve alışveriş ortamına yönelik yaklaşımlarının belirleyiciliğiyle etki durumunun ortaya konması amaçlanmıştır. Farklı iki markanın, tepkisel şekilde satın alınabildiği tespit edilmiş olan ürününün, ürün miktarı ve satın alma için imkan olan süre olarak kısıtlılığın iki boyutunun tatbik edildiği ve edilmediği şeklindeki iki farklı uygulamanın gruplar arası deneysel faktöryel tasarımı ile çalışılmıştır. Alışveriş ortamında, ayrı ayrı zamanlarda hazırlanmış olan sekiz farklı koşul ile karşılaşarak satın alma davranışını yaşayan tüketicilerin eylemlerinin oluşumuna içsel ve dış değişkenlerle ilgili değerlendirmelerinin etki durumu incelenmiştir. Sekiz farklı koşulda, birbirinden başka kişilerle, ölçüm yapmak üzere hazırlanmış olan anket yüz yüze görüşme tekniği uygulanarak 960 geçerli veri temin edilmiştir. Edinilen verilerle çoklu grup bağlamında yapısal eşitlik modellemesiyle ilişkili olarak yol analizi ve faktöryel ANOVA analizi kullanılmıştır. Edinilen bulgular ışığında tüketicilerin tepkisel satın alma davranışlarında karşılaştıkları satın alınabilecek ürün miktar ve satın alma zamanı kısıtlılıklarının markaya göre deneyimlenmesine farklı düzeylerde etkisi olabildiği görülmüştür. Bahsi olan etkinin gelişiminde kişiye, ürüne ve alışveriş ortamına dair özelliklerin etkilerinin mevcudiyetinden de bahsetmek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Tepkisel Satın Alma Davranışı, Kısıtlılık, Psikolojik Reaksiyon Kuramı, Tepkisellik, Duygu Durum, Yol Analizi