COVID-19 Salgını Sebebiyle Türkiye'de Alınan Tedbirlerin 1982 Anayasası ve Karşılaştırmalı Örnekler Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tevhide Gizem Soyergin
Danışman: Volkan Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:COVID-19 salgınıyla mücadele edebilmek amacıyla devletler çeşitli hukuki mekanizmaları harekete geçirmiştir. Bu kapsamda bazı devletler resmi bir olağanüstü yönetim ilanında bulunmuştur. Bazıları da resmi bir olağanüstü yönetim ilanında bulunmaksızın olağan dönemlerde uygulanması öngörülen mevzuatlarına dayanarak salgınla mücadele amacıyla çeşitli tedbirler almıştır. Türkiye'de COVID-19 salgını sebebiyle resmi bir olağanüstü hâl ilanında bulunulmadığından, tedbirler olağan dönemde uygulanması öngörülen mevzuata dayanılarak alınmıştır. Türkiye'de olağan dönemde temel hak ve hürriyetleri sınırlandıran tedbirlerin alınabilmesi, 1982 Anayasası'nın 13. maddesinde sayılan sınırlama koşullarına uyulmasını gerektirmektedir. Ancak COVID-19 salgınıyla mücadele amacıyla alınan ve temel hak ve hürriyetlere müdahale niteliği taşıyan tedbirlerin büyük bir çoğunluğu, Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen koşullardan birine aykırılık ise tedbirin Anayasa'ya aykırı olması bakımından yeterlidir. Avrupa Konseyi üyesi devletlerin COVID-19 salgınına verdikleri hukuki yanıt incelendiğinde, devletlerin bazılarında salgın sebebiyle yürütme organı tarafından alınan tedbirlere dayanak oluşturulması amacıyla yasama organının çeşitli düzenlemeler yaptığı görülmektedir. Yine bir kısmında tedbirlerin hukuka uygunluğunu denetlemek amacıyla yargı organlarının harekete geçtiği gözlemlenmektedir. Türkiye'de ise COVID-19 salgınıyla mücadelede yürütme organının aldığı tedbirlere ilişkin etkili bir yasama ve yargı denetiminin gerçekleştiğini söylemek zordur.