Atatürk Döneminde Uygulanan "Vatandaş Türkçe Konuş" Kampanyaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra Özdemir
Danışman: Ramazan Erhan Güllü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkçenin yaygın şekilde konuşulması, yeni kurulan cumhuriyetin millileşme adımlarının en temel basamaklarından biri olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde tesis edilmemiş olan dil birliğinin sağlanması ile vatandaşlık bağının güçlendirilmesi hedeflenmiştir. 13 Ocak 1928 tarihinde başlayan Vatandaş Türkçe Konuş sloganı ile özdeşleşen kampanyalar, Türk dil hareketlerinde dönemin sembolü olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi dili olan Türkçenin, daha yaygın şekilde konuşulması adına sarf edilen çaba vatandaşlık tanımı ile de yakından ilişkilidir. Cumhuriyet yönetim şeklinin aktif bir parçası olan vatandaşın, temel görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi için resmi dilin yaygınlaştırılması 1930lu yılların temel gereksinimlerinden biri olmuştur. Türkçenin öğrenilmesi, konuşulması ve yaygınlaşması sadece işlevsel bağlamda değerlendirilmemelidir. Aynı zamanda ülkede; milli duyguların, birliğin ve beraberliğin tesis edilmesi amaçlanmıştır. Türkçenin yaygınlaştırılması adına teşvik edici girişimlerde bulunulurken, bazı illerde zorlayıcı tedbirler de alınmıştır. Dil politikasının adımlarının bizzat hükümet eli ile gerçekleştirildiğini ve her aşamasında kontrol edildiğini söylemek mümkün değildir. Fakat resmi dilin yaygınlaştırılmasının, ülkede vatandaşlar arasında daha önce net şekilde kurulmamış olan sıkı bir vatandaşlık bağının tesis edilmesini hedeflediği ve bu durumun hükümet için temenni edilen bir unsur olduğu aşikardır. Bu çalışmada Türkçenin azınlık gruplar tarafından daha yaygın şekilde ve anadili Türkçe olan kişiler tarafından da daha muntazam ve özlü konuşulmasına ilişkin atılan adımlar üzerinde durulmuştur. Basının sergilemiş olduğu duruş ele alınırken, Türkçenin yaygınlaştırılması için atılan adımların toplumsal ve siyasal tetikleyicileri üzerine tematik bir bakış açısı geliştirilmiştir.