"HÂZİN TEFSÎRİ'NİN EBU'T-TEVFİK EŞ-ŞEYH İBRÂHÎM TERCÜMESİ (2.CÜZ) (METİN-İNCELEME)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Bölüm, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRANUR ERMİŞ

Danışman: Reyhan Çorak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nakşibendî şeyhlerinden Ebu't-Tevfîk eş-Şeyh es-Seyyid İbrâhîm Sırrî'nin Tercüme-i Tefsîr-i Hâzin adlı eseri bu çalışmaya konu olmuştur. Hâzin el-Bağdâdî tarafından Begavî tefsîrinden te'vîl edilmiş olan Lübâbü't-te'vîl fî-me'âni't-tenzîl'in Türkçe tercümesi olan bu eser Yusuf el-Mısrî tarafından istinsâh edilmiştir. 19. yüzyılın başlarında kaleme alınan eserin elimizdeki tek nüshası Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphânesi Yazma Bağışlar Bölümü 3163 numarada kayıtlıdır. Kur'ân tefsirinin tercümesi olan eser Türkçeye aktarılırken müellif tarafından âyetlere açıklama getirilip ilaveler yapılarak genişletilmiştir. Tez kapsamında Tercüme-i Tefsîr-i Hâzin isimli eserin literatürdeki yeri incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde "Ebu't-Tevfîk eş-Şeyh es-Seyyid İbrâhîm Sırrî'nin Hayâtı ve İlmî Şahsiyeti" başlığı altında müellife dâir ulaşılabilen bilgiler değerlendirilerek müellifin ilmî şahsiyeti ortaya konulmuştur. Birinci bölümde "Tercüme-i Tefsîr-i Hâzin'in İncelenmesi" başlığı altında eserin genel husûsiyetleri başta olmak üzere muhteva, tercüme usûlü, dil ve üslûp özellikleri, şiirle istişhâd, kaynak metinden ayrılan bazı yönlere dâir misaller ele alınmıştır. İkinci bölümde ise "Tercüme-i Tefsîr-i Hâzin'in Çeviri Yazısı" başlığı altında Tercüme-i Tefsîr-i Hâzin adlı eserin, teze konu olan kısmının, nüsha tavsîfi ve çeviri yazısına yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Türk İslâm Edebiyatı, Kur'ân Tercümeleri, Hâzin el-Bağdâdî, Ebu't-Tevfîk eş-Şeyh es-Seyyid İbrâhîm Sırrî, Tercüme-i Tefsîr-i Hâzin.