MEKÂNIN YERE DÖNÜŞÜM SÜRECİNİN İNCELENMESİ: İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ BEYAZIT KAMPÜSÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğçe Güner
Danışman: Zeynep Yazıcıoğlu Halu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan, dünya üzerinde varlığını fark etmesiyle yaşamını devam ettirmek için bir "yer" edinmeyi amaçlamıştır. Bulunduğu ortamı kendi şartlarına ve ihtiyaçlarına uygun olacak şekilde düzenleyerek, eylemlerini mekân üzerinde sürdürmüştür. Bu eylemler insanın deneyimlerine bağlı olarak değişkenlik göstermekte dolayısıyla mekân da eş zamanlı olarak değişmektedir. Değişim devam etse de mekân yaşantısal tüm olayları kapsayarak insan ile olan ilişkisini sürdürmektedir. Odadan eve, sokaktan caddeye, semtten kente, ülkeden kıtaya ve dünyadan uzaya kadar insanın içerisinde yaşamını sürdürdüğü her nokta, her durum bir mekandır. İnsan mekân ile kurduğu ilişki sonucu ortaya çıkan deneyimleriyle, fiziksel mekânın ötesinde, çevresini anlamlandırmaya diğer bir ifade ile "yer edinmeye" çalışmaktadır. Mekân ve yer arasındaki bu ilişki geçmişten günümüze, başta mimarlık olmak üzere pek çok disiplin açısından bir tartışma konusu olmuştur: Her mekân bir yer midir? Mekân mı yere dönüşür? Her yer bir mekân olabilir mi? Yer olgusunu kabul etmeyen çeşitli yaklaşımlar olsa da mimarlık ve diğer disiplinlerce yer ile mekân arasında birçok akademik çalışmaya da konu olmuş bir ilişkinin varlığından söz edilebilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı mimarlıkta mekân ve yer arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin temel unsurlarını detaylı olarak ele almaktır. Mimarlıkta mekân ve yer kavramlarını ve mekanların yere dönüşme potansiyellerini belirleyen temel değerleri ortaya koymayı hedefler. Mimarlık disiplininde mekân ve yer kavramlarını tanımlarken, birbirleriyle olan girift ilişkiyi sorgulayan araştırma yer mi mekâna dönüşmektedir, mekân mı yer halini alır? sorusuna cevap aramaktadır. Bu dönüşüme odaklanırken, dönüşüme zemin hazırlayan potansiyelleri kuramsal çerçevede sorgulayan tez çalışması, mekan ve yer olguları konusunda öncü çalışmalara sahip, insan deneyimi çerçevesinde bu olgular konusunda çalışmaları dikkat çekici olan Kevin Lynch, Amos Rapoport, Christopher Alexander ve Roger Trancik'in mekan ve yer ilişkisine bakışını ele alarak anahtar kelimelerini ortaya çıkarır ve bunları başta bilimsel alandaki öncü çalışmaları ve tarihi geçmişi olmak üzere kent hafızasında önemli bir yere sahip olan İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü üzerinden okur. Mekânın yer olma sürecine zemin hazırlayan potansiyelleri literatür incelemesi ve alan çalışması çerçevesinde sorgular. Çalışmanın sonuç bölümünde bir mekânın yer olma potansiyelini belirleyebilecek başlıca unsurlar ele alınmıştır.