İnsani Gelişme ve İnsani Yoksulluk Bağlamında İnsani Gelişme Endeksi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler İle Türkiye Karşılaştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İbrahim Yıldız
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Süleyman ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanayi Devrimi sonrası kitlesel bir boyut kazanan yoksulluk, 20. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan küreselleşmenin ortaya çıkardığı durum neticesinde sadece gelir odaklı yaklaşımlardan, kalkınma düzleminde merkeze insanı alan yaklaşımlarla çok boyutlu bir şekilde incelenmeye başlanmıştır. Uluslararası kuruluşlar konuyu değişik yaklaşımlarla ele almıştır. Amartya Sen'in insan merkezli kapasite yaklaşımından hareketle Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından geliştirilen "insani gelişme" yaklaşımı, sadece iktisadi kalkınmayı önceleyen yaklaşımlardan farklı olarak insanların yaşam kalitesinin artırılmasına odaklanır. Bu amaçla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından geliştirilen İnsani Gelişme Endeksi, tüm ülkelerin gelişme performanslarının ölçümünde kullanılan en yaygın endeks olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada yoksulluğun değerlendirilmesinde zamanla yaşanan değişim ve insani gelişme yaklaşımı incelenmiştir. Uluslararası kuruluşların yoksulluk ve gelişme yaklaşımları ele alnmış, ülkelerin gelişme düzeyini değerlendirmek amacıyla İnsani Gelişme Endeksi ve diğer bileşik endeks verileri kullanılmıştır. Her yıl Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yayımlanan İnsani Gelişme Raporu'ndaki veriler ışığında Türkiye'nin gelişme performansı araştırılmış ve en yüksek insani gelişmeye sahip ülkelerle gelişmekte olan ülkelerin son rapora göre uluslararası alandaki durumu ortaya konulmuştur. Ayrıca Avrupa Birliği'ne aday bir ülke olarak Türkiye, Birliğe üye son üç ülke ve aday ülkelerle insani gelişme düzeyi açısından karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: İnsani yoksulluk, insani gelişme, kapasite yaklaşımı, kalkınma.