KOLON KANSERİNDE MNSOD VE GPX1 GEN ANLATIMLARININ İNCELENMESİ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İHSAN NALKIRAN

Danışman: Hayriye Arzu Ergen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kanser, insanlarda görülme sıklığı ve ölüme sebep olma oranı bakımından hızlı bir şekilde yükselen bir hastalık grubudur. Kolon kanseri (KK), dünya genelinde en yaygın üçüncü kanser türüdür. Ayrıca; kolon kanseri, ölüme neden olması bakımından dördüncü sırada yer almaktadır. Özellikle gelişmiş toplumlarda daha sık karşılaşılan kolon kanseri vakalarının çoğu sporadik olarak ortaya çıkar. Kolon kanserinin meydana gelmesinde genetik ve çevresel faktörler başta olmak üzere birçok multifaktöriyel sebep rol oynayabilir. Kolon kanserinin meydana gelişinde kritik rol oynayan etkenlerden biri de oksidatif strestir. Manganez süperoksid dismutaz (MnSOD) ve glutatyon peroksidaz 1 (GPX1) antioksidan enzimleri oksidatif dengenin sağlanmasında ve korunmasında kritik bir öneme sahiptir. Birçok çalışmada, MnSOD geninin kötü huylu tümörlerde genellikle düşük seviyede ifade edildiği, ancak yumurtalık kanserini de içine alan bazı kanser türlerinde ise MnSOD ifadesinin yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, farklı tümör tipleri arasında GPX1 ve diğer antioksidan genlerin ifade seviyelerinin ise değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Bu iki enzimin çeşitli kanser türlerinde muhtemel etki mekanizmalarının tespit edilebilmesi için daha geniş çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, qRT-PCR tekniği kullanılarak; oksidatif strese karşı savunmada kritik öneme sahip olan MnSOD ve GPX1 gen ifade seviyelerinin kolon kanseri hastalarında belirlenmesi ve kolon kanseri ile MnSOD ve GPX1 gen ifade seviyelerinin arasındaki ilişkinin tümörlü ve normal dokularda klinik ve prognostik değerlendirmeler ile birlikte karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlarda, kolon kanseri hastalarında GPX1 geninin normal dokuda tumor dokusuna göre yaklaşık 2 kat daha fazla ifade edildiği ve istatistiksel olarak anlamlılık seviyesine ulaştığı tespit edilmiştir (p=0,045). Ayrıca; GPX1 geninin lenfatik invazyon bulunan tümör dokularında lenfatik invazyon bulunmayan tümör dokularına kıyasla 1,9 kat daha az ifade edildiği gözlenmiş ve istatistiksel olarak anlamlılık tespit edilmiştir (p=0,04). MnSOD geninin tümör dokusunda normal dokuya göre yaklaşık 1,13 kat daha az ifade edildiği gösterilmiştir. Ancak; istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir (p>0,05). Bu sonuçlar, MnSOD ve GPX1 gen ifade seviyelerindeki farklılıkların kolon kanserinin oluşumunda kritik rol oynayabileceği izlenimi elde etmemize neden olmuştur.