Çift ve Üç Yıldızlı Gezegen Sistemlerinin Mimarisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYLAN UMUTCAN KASAR
Danışman: Özgecan Önal Taş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasında iki ve üç yıldızlı sistemlerde gözlemlenen ötegezegen sistemlerinin mimarisi araştırılmıştır. Bu amaçla NASA Ötegezegen Arşivi'ndeki Gezegen Sistemleri Kataloğundan çeşitli özelliklerine göre seçilen çift ve üçlü yıldız sistemlerinde gözlenen gezegenlerin kütle ve yarıçaplarına göre türleri belirlenerek gezegen yörüngelerinin yıldızlarına olan yarı-büyük eksen uzunluklarına göre sıralanmasıyla sistemdeki gezegen türünün yıldızdan uzaklaştıkça gösterdiği değişim araştırılmıştır. Araştırmada en az iki gezegeni olan çift ve üçlü yıldız sistemlerine ait mimariler ayrı ayrı ele alınmıştır. Genel olarak, gezegen türü kaynaklı kütle değişimi dört tür sistem mimarisi olmasını mümkün kılmıştır. Bunlar kütlece artan, kütlece azalan, karma ve tektip. Çift sistemlerde dört tür için de örnekler mevcuttur. Tektip mimariler çift yıldız sistemlerindeki en baskın mimari türüdür. Üçlü yıldız sistemlerinde yine tektip Mimari öne çıkmakta ve bu sistemlerin küçük bir kısmı artan ve azalan mimariye sahiptir. Karma mimari ise eldeki örneklem içerisinde yoktur. Bu da gezegen oluşum sürecini etkileyen faktörlerin (uçucular, buzlar, hidrojenli bileşikler ve metallerin durumu, gezegen oluşum sürecinde meydana gelen elastik olmayan çarpışmaların etkileri, gaz ve toz rezervuarı, yörüngeler arası göç vb.) tek yıldızlardaki gezegen oluşum ve evrimine göre önemli farklılıklar içerebileceğine işaret etmektedir.