Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) sperminin kısa süreli saklanmasının araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAHEED OLUWASOLA KOLAWOLE
Danışman: Güneş Yamaner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu yüksek lisans tez çalışmasında, gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) sperminin 4°C'de 28 gün süreyle kısa süreli saklanması sırasında, C Vitamin, E Vitamin, Glutatyon ve Melatonin antioksidanlarının tek başına ve kombinasyon halinde yapay seminal plazma (YSP) solüsyonuna eklenmesinin sperm kalite parametreleri (motilite, eğrisel hız - VCL, motilite süresi ve canlı sperm oranı) üzerindeki etkileri ile birlikte bir yaş ve üç yaş erkek bireylerden elde edilen spermler kullanılarak üreme yaşının bu süreçteki etkisi incelenmiştir. Çalışma, İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Sapanca İç Su Ürünleri Üretimi Araştırma ve Uygulama Birimi'nde 01.12.2024-02.02.2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Toplam 20 erkek gökkuşağı alabalığı (bir yaşta 10, üç yaşta 10) kullanılmış. Sperm örnekleri, YSP ile sulandırılmış ve C Vitamin, E Vitamin, C+E Vitamin, Glutatyon, Melatonin ile Glutatyon+Melatonin kombinasyonları eklenerek 4°C'de saklanmış, sperm kalite parametreleri 0., 7., 14. ve 28. günlerde Bilgisayar Destekli Sperm Analiz Sistemi (CASA) ile analiz edilmiştir. Her iki yaş grubunda sperm motilitesi, VCL, motilite süresi ve canlı sperm oranı depolama süresince azalmış, E Vitamin her iki yaşta en yüksek koruyucu etkiyi göstermiştir (bir yaşta 7. günde %57,87; üç yaşta %74,30 motilite). Glutatyon ve Melatonin, üç yaşta 7. güne kadar E Vitamin'e benzer koruyuculuk sağlarken, bir yaşta etkileri sınırlı kalmıştır. C Vitamin ve C+E Vitamin kombinasyonları, her iki yaş grubunda motilite, VCL, motilite süresi ve canlı sperm oranı gibi parametrelerde yapay seminal plazma (YSP) ve diğer antioksidanlara kıyasla daha hızlı bir düşüşe neden olmuş ve negatif etkili bulunmuştur. Glutatyon+Melatonin kombinasyonu, tek başına kullanımlarına kıyasla sinerjik etki yaratmamıştır. Üçlü ANOVA analizleri, sulandırıcıların, yaşın ve depolama günlerinin motilite, VCL, motilite süresi ve canlı sperm oranı üzerinde anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymuştur (p<0,0001). Üç yaş grubu spermler, bir yaşa göre daha yüksek VCL ve motilite süresi göstermiştir. E Vitamin, lipid peroksidasyonunu azaltarak ve membran bütünlüğünü koruyarak sperm kalitesini en etkili şekilde sürdürmüştür. Melatonin, üç yaşta seminal plazma ile daha iyi etkileşim göstererek koruyuculuk sağlamış, bir yaşta etkisi YSP ile benzer olmuştur. Glutatyon'un etkisi nötr bulunmuş, kombinasyonları ek fayda sağlamamıştır. Taze sperm, 7 güne kadar antioksidanlı solüsyonlarla benzer kaliteyi korumuş, ancak 14. günden itibaren antioksidanların etkisi belirginleşmiştir. Çalışma, gökkuşağı alabalığı sperminin 14 gün süreyle E Vitamin içeren YSP solüsyonunda saklanabileceğini göstermektedir. Ancak, antioksidan dozajları, sulandırma oranları ve saklama koşullarına ilişkin daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.