SAĞLIK ÇALIŞANLARININ BESİN VE İLAÇ ETKİLEŞİMİ HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul Tıp Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAHMET NİHAN KARAOĞLAN

Danışman: Nurdan Gül

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Besinler ilaçların etkinliğini değiştirerek yetersiz etki ya da toksisite gibi istenmeyen tıbbi sonuçlara neden olabilir. Bu çalışmada farklı ünvanlara sahip sağlık çalışanlarının besin ve ilaç etkileşimleri hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendirmeyi ve varsa eksik olan konulara dikkat çekmeyi hedefledik. Yöntem: Çalışmaya İstanbul Tıp Fakültesi sisteminde kayıtlı e-posta adresleri bulunan sağlık çalışanları (eczacı, diyetisyen, hemşire ve doktorlar) dahil edildi. Google form üzerinden oluşturulan ve 21 maddelik besin-ilaç etkileşimi ölçeğini de içeren anket formu yetkililer tarafından kayıtlı e-posta adreslerine iletildi. Bulgular: Anket formu 2183 kişiye gönderildi ve 102 kişiden yanıt alındı. Mesleklere göre dağılım doktor %66,7 (n=68), hemşire %25,5 (n=26) ve diyetisyen %7,8 (n=8) şeklinde idi. Katılımcıların %75,5'i iyi ve üstü derecede besin-ilaç etkileşimi bilgi düzeyine sahipti. Sorulara verilen isabetli yanıt puan ortalaması 12,94'tü. Meslek grupları arasında doktorların bilgi düzeyi hemşirelerle karşılaştırıldığında anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,01). Meslekte çalışma süresi ve bilgi düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p=0,728). Açlık-tokluk durumunun ilaç biyoyararlanımına olan etkisi farkındalığın en yüksek olduğu konu iken propranolol ve besin etkileşimi en az bilinen konu olarak dikkat çekti. Beslenme eğitimi alan ve almayanlar arasında besin-ilaç etkileşimi bilgi düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı (p=0,664). Sonuç: Sağlık çalışanlarının besin-ilaç etkileşimi bilgi düzeyi meslek gruplarına göre farklılık göstermektedir. Sağlık çalışanlarına mezuniyet öncesi eğitimler kapsamında ya da hizmet içi eğitimler düzenlenerek besin-ilaç etkileşimi hakkında güncel bilgilerin iletilmesi ideal sağlık hizmeti sunumunu sağlamak açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: sağlık çalışanları, besin, ilaç, etkileşim, biyoyararlanım