21. yüzyılda yemek ve siyaset ilişkisi: Gastrodiplomasi örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MARIAMI GACHECHILADZE OZCAN
Danışman: Burcu Sunar Cankurtaran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez yemek ve siyaset olgularının gastrodiplomasi boyutundaki ilişkilerini inceleyen bir çalışmadır. Kamu diplomasisi çerçevesinde yapılan çalışmada, başta yemek olgusunun kültürel boyuttaki veçheleri değerlendirilmiş olup ardından yemeğin siyasi yanı, 21. yüzyılda yükselen gastrodiplomasi kavramı çerçevesinde tartışılmıştır. Yemek, siyaset, kamu diplomasisi, ulus markalama ve gastrodiplomasi kavramları üzerinde sistematik derleme yapılmış, bulgular tematik sentez kullanılarak özetlenmiştir. Tematik sentez sonucunda ulaşılan bulgular, gastrodiplomasinin kamu diplomasisi ve ulus markalama projeleri arasında yer alan, devlet dahil olmak üzere çok aktörlü bir faaliyet olan, yükselen bir yumuşak güç aracı olduğudur. Ancak, kamu diplomasisi çerçevesinde gelişen gastrodiplomasinin etkinliği üzerinde olumlu ya da olumsuz değerlendirme yapmak, yeterli veri olmadığı için, henüz mümkün değildir. Bu çalışmada uluslararası ilişkilerde güç kavramına dair tartışmalar Vestfalya Antlaşması ile başlamakta, Viyana Kongresi ile devam etmekte ve 20. yüzyılda meydana gelen çeşitli siyasi olaylar bağlamında yorumlanmaktadır. Vestfalya Antlaşması ile başlayan süreç boyunca, sert gücün yumuşak güce nasıl evrildiği açıklanmakta; 21. yüzyılda siyaset ve yemek ilişkilerinin yumuşak güç çalışmaları bağlamında kamu diplomasisi içinde değerlendirilebileceği işlenmektedir. Siyaset ve yemek ilişkilerinin pratiklere yansımış hali, gastrodiplomasi kavramı ile çerçevelenmektedir. Gastrodiplomasinin yanı sıra mutfak diplomasisi ve gıda diplomasisi gibi kavramlara da atıflar bulunularak, kavramsal farklılıklar da sergilenmekte; böylece gastrodiplomasinin ne olduğuna dair daha açıklayıcı bir zemin sağlanmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde hem teorik hem de belirli vaka üzerinde yapılan çalışmaların genel değerlendirmesi ve değerlendirmeler neticesinde tezin temel sorunsalına dair bulgular yer almaktadır. Tematik analiz ile gastrodiplomasinin çeşitli bölgelerde yürütülen ulus markalama projelerinde yer aldığı, dolayısıyla da gastrodiplomasinin yaygınlaşan faaliyetlere sahip olan bir kamu diplomasisi aracı olduğu tespit edilmiştir. Nitekim bir devletin veya bir topluluğun inisiyatifiyle yemek kültürüne dayanarak sürdürdüğü faaliyetlerin hedefinin, bir başka toplumu cezbetmek ve onlara olumlu bir izlenim bırakmak olduğu öne sürülmektedir. Özetle, tencereyi karıştıran her bir vatandaş birer gastrodiplomasi elçisi olmaktadır.