MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA KRİPTO VARLIKLARA İLİŞKİN HAK SAHİPLİĞİ UYUŞMAZLIKLARINA UYGULANACAK HUKUK


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Özel Hukuk Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Didem Erol

Danışman: Ayşe Elif Ulusu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZ MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA KRİPTO VARLIKLARA İLİŞKİN HAK SAHİPLİĞİ UYUŞMAZLIKLARINA UYGULANACAK HUKUK Son yıllarda yaşanan dijitalleşme süreci, sadece ekonomik yapıları değil aynı zamanda hukuki kavramı değiştirmekte ve dönüştürmektedir. Bu dönüşümün en önemli örneklerinden biri, blokzincir teknolojisi temelli dijital varlıkların, özellikle de bu tezin konusu olan kripto varlıkların ortaya çıkmasıdır. Kripto varlıklar, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan çalışabilen, anonim, şeffaf ve değiştirilemez bir yapıya sahip blokzincir sistemleri üzerinde işlem görmektedir. Ancak bu teknolojik yeniliklerin hızla gelişmesi, geleneksel hukuk kurallarının bu yapılar karşısında yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Mevcut özel hukuk kavramları, kripto varlıkları sınıflandırmakta zorlanmaktadır. Sınıflandırmada yaşanan bu zorluk, milletlerarası özel hukuk açısından da önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu kapsamda, kripto varlıkların hukuki niteliğinin ne olduğu, bu varlıkların hak sahiplerine ne gibi haklar bahşettiği ve bu varlıklar üzerinde bir uyuşmazlık çıkması durumda uyuşmazlığa hangi devlet hukukunun uygulanacağı gibi sorular hem karşılaştırmalı hukukta hem de Türk hukukunda halen tam olarak cevaplandırılamamıştır. İşbu tez, belirtmiş olduğumuz sorulara yanıt bulabilmek için; kripto varlıkların hukuki niteliği, hak sahipliği uyuşmazlıkları ve özellikle milletlerarası özel hukuk bağlamında uygulanacak hukukun belirlenmesini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda; birinci bölümde, kripto varlıkların altyapısını oluşturan blokzincir teknolojisi kapsamlı bir şekilde ele alınarak, blokzincirin ortaya çıkışı, türleri, temel kavramları incelenmiştir. Sonrasında kripto varlık kavramı ve bu varlıkların sınıflandırılması üzerinde durulmuş; kripto varlık cüzdanları ve anahtarları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları açıklanmıştır. İkinci bölümde ise; kripto varlıkların hukuki niteliği karşılaştırmalı hukuk örnekleri de dikkate alınarak incelenmiş; Türk hukuku kapsamında eşya hukuku, menkul kıymet ve para olarak ii nitelendirilmeleri açısından kripto varlıkların hukuki statüsü tartışılmıştır. Üçüncü ve son bölümümüzde ise, milletlerarası özel hukuk bakımından kripto varlıklara ilişkin hak sahipliği uyuşmazlıklarında uygulanacak hukukun tespitine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Bu kapsamda, kripto varlık transferinde yabancılık unsurunun varlığı ve vasıflandırma sorunları ele alınmıştır. Farkı hukuk sistemlerindeki bağlama noktaları karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve alternatif bağlama noktaları önerilmiştir. Ayrıca UNIDROIT İlkeleri ve ELI İlkeleri gibi uluslararası düzeyde geliştirilen kurallar da değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kripto Varlıklar, Blokzincir, Kripto Varlıkların Hukuki Niteliği, Eşya Hukuku, Menkul Kıymet, Milletlerarası Özel Hukuk, Uygulanacak Hukuk, Bağlama noktaları, Kripto Varlıklara Dair Hak Sahipliği Uyuşmazlıkları.