Türk ve ABD Hukuklarında Maddi Değer Kazanan Kişilik Haklarının Mirasla Geçebilirliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mustafa Furkan Yavuz
Danışman: Tülay Aydın Ünver
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kapitalist birikim modelinin iktisadi faaliyet alanını daha önceden parayla ölçülemez kabul edilen değerlere doğru genişletmesi anlamında "metalaşma", hukuk düzenine çeşitli etkilerde bulunmuştur. Kişilik değerlerinin zamanla bir maddi değer ifade eder hale gelmesi, hukuk düzenini kişilik hakkının maddi menfaatleri de koruduğu sonucuna vardırmıştır. Bu çalışma, Türk ve ABD hukuklarında, kişiliği korumaya yönelen hakların mirasla geçebilir nitelikte olup olmadığı konusunu ele almıştır. Çalışmada öncelikle bu hakların parayla ölçülemez/ölçülebilir karakteri tartışılmış, ABD'de "imaj hakkının" doğuşu açıklanmıştır. Bu hakların mirasla geçişinin hukuk politikası sonuçları değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, bu hakların mirasla geçebilirliğine ilişkin Türk ve ABD hukukunda var olan hukuki durum ele alınmıştır. İnceleme genel nitelikli düzenlemelerle sınırlı tutulmamıştır. Kişilik hakkının bir özel görünüş biçimi olduğu savunulan eser sahipliğinden doğan manevi hakların ölüm sonrası durumunu ve bazı kişilik haklarının ölüm sonrası kullanımını düzenleyen FSEK m. 85-86 hükümleri ele alınmıştır. Dijital varlıkların mirasla geçişine ilişkin hükümler değerlendirilmiştir. Bu açıklamalar ışığında, Türk hukukunda maddi değer sahibi kişilik haklarının de lege lata mirasla geçebilir nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sırada ABD hukukundaki düzenlemelere eleştirel bir yaklaşım ortaya konmuş, Türk hukukuyla bir karşılaştırma sunulmuştur. Son olarak, mirasla geçiş için aranabilecek yaşam sırasında kullanım şartı ele alınmış ve mirasla geçen haklara getirilen süre ve içerik sınırları değerlendirilmiştir. Türk hukukunda kişiliğin post mortal korunmasına ilişkin düzenlemelerin mirasçıların yetkilerini sınırlandırdığı savunulmuştur.