Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Romanlarında İdeoloji
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cemile Yalvarı
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nuri SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ahmet Hamdi Tanpınar Türk kültür ve düşünce tarihinde romanları, şiirleri, deneme ve makaleleri ile birçok mesele üzerinde kalem oynatmış bir isimdir. Bu çok yönlü yazarlık serüveni şüphesiz ki birikiminin çok yönlü oluşu ile yakından ilgilidir. Sanat, edebiyat, felsefe, psikoloji ve sosyoloji gibi alanlarda derinliği olan yazarın metinleri de bu derinlik ölçüsünde çoklu okumalara müsait bir yapı arz etmektedir. Bu tez genel olarak Ahmet Hamdi Tanpınar'ın bu çok sesli romanları üzerinde metin ideolojisi kavramını esas alarak farklı bir okuma gerçekleştirmeyi hedeflemiştir.Çalışma esnasında romanlarda örtük anlamlar ve birtakım alegoriler yoluyla gizlenmiş esas göndermelere ulaşılmaya çalışılmıştır. Tezin ilk bölümünde "ideoloji" kavramının tarihsel anlamda geçirdiği evreler ve dönüşümler açıklanmış ve bu çizgide kavramın tarihsel sürekliliğine etki etmiş düşünürlerin fikirlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde de teze kavramsal bir alt yapı hazırlayan "metin ideolojisi" kavramının açıklanması temele yerleştirilmiş ve edebî metinlerin bu eksende nasıl incelenmesi gerektiği söz konusu edilmiştir. Tezin üçüncü ve son bölümü ise Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında din, siyaset, iktidar ve kadın meselesi şeklinde dört izlek üzerinden metinlerin incelenmesiesasına dayanmaktadır. Bu tezin genel amacı; Ahmet Hamdi Tanpınar'ın çok sesli ve "mesele"li metinlerini salt estetik birer yapı olarak gören ve bu anlamda zenginliklerini de göz ardı eden bakış açılarının aksine, biçim ve içeriği ustaca birleştirmiş bir yazarın sanatsal yaratım gücünü bir kez daha ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: Ahmet Hamdi Tanpınar, roman, ideoloji, estetik, metin ideolojisi