Tabakât literatürünün ortaya çıkışı: Sülemî'nin Tabakâtu's-Sûfiyye'si
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONER ERASLAN
Danışman: Ekrem Demirli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Soner Eraslan tarafından "Tabakât Literatürünün Ortaya Çıkışı: Sülemî'nin Tabakâtu's-Sûfiyye'si" başlığı ile hazırlanan tezde biyografi literatüründe önemli bir yere sahip olan tabakât yazıcılığının tasavvuf doktrininin bir parçası olma durumu, Sülemî'nin Tabakâtu's-sûfiyye'si özelinde değerlendirildi. Sülemî'nin Tabakât'ı ile tasavvuf tarihi açısından tabakât yazıcılığının altın çağı sayılan hicrî 4. ve 5. asırda kaleme alınıp günümüze ulaşan diğer tabakât türü eserler mukayese edildi. Bu meyanda Sülemî'nin kendinden önceki sözlü ve yazılı olarak edindiği rivayetleri kendinden sonraki sûfî yazarlara intikal ettirerek iki nesil arasında köprü vazifesi gördüğüne işaret edildi. Çalışmanın omurgasını oluşturan ve beş tabakadan müteşekkil olup hicrî 161-378 yılları arasında yaşamış 105 sûfî biyografisini içeren Tabakât üzerine bir monografi oluşturuldu. Oluşturulan bu monografi çeşitli istatistikî bilgileri ihtiva eden tablolarla desteklendi. Böylece eser; biçim, içerik ve metot olarak detaylı bir şekilde tahlil edildi. Bunun yanında Sülemî'nin diğer tabakâtları, tefsir çalışmaları ve tematik eserlerinde Tabakât'ın izleri arandı. Bu minvalde Tabakât'ta değinmediği sûfîlerin ve değinse dahi muğlak bıraktığı rivayetlerin diğer tabakâtlarındaki izdüşümü tesbit edilip daha geniş bir resim çizildi. Sülemî'nin tasavvuf, sûfîlik, sohbet, âdâb gibi konularda risâleler kaleme alarak tasavvuf yoluna giriş ve bu yoldaki terakki safhalarını mübtedilere sunduğu, diğer yandan da uzak durmaları gereken tezellül, galât, şatahât, ibâhiye gibi akımları belirttiği söylemleri Tabakât perspektifinden değerlendirildi. Netice olarak sûfî söylem ve öğretilerini ihtiva eden tabakâtların başta kavramlar olmak üzere tasavvuf alanının mevzuu, mesâili, mebâdisi ve maksadını oluşturduğu ortaya konuldu.