XIX. Yüzyıl Ortalarında İştib Kazası’nın Sosyal ve Ekonomik Durumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Nihan Sarsılmaz Evcil
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Arzu TERZİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'la birlikte yapılan pek çok yeni düzenlemenin arasında vergi reformu da bulunmaktadır. Getirilen bu yeni vergi düzeninde herkesten kazancına göre, adil bir şekilde vergi toplanması esastır. Bu adil vergi düzenini oluşturabilmek için herkesin ne kadar gelir kazandığını tespit etmek zorunlu hale gelmiş ve bunun bir sonucu olarak halkın meslek ve maaş gelirleri ile gayr-i menkul, arazi ve hayvanat gelirlerinin tutulduğu Temettuat defterleri hazırlanmıştır. Bu defterler özellikle ait oldukları bölgenin sosyal ve ekonomik yapısı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yer alan 11425 numaralı Temettuat defterinin ışığında İştib'in XIX. yüzyıl ortalarında sosyal ve ekonomik yapısı incenlemeye çalışılmıştır. İştib hakkında XIX. yüzyıla ait herhangi bir çalışma olmaması bizi bu çalışmayı hazırlamaya sevk etmiştir.İncelenen dönemde Rumeli Eyaleti'nin Üsküb Sancağına bağlı olan İştib'in 13 mahallesi bulunmaktadır. Bu mahallelerin iki tanesi Hıristiyan, biri Yahudi ve biride Müslüman Kıbtî mahallesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Geri kalan 9 mahallede Müslüman ve Hıristiyan nüfus bir arada yaşamaktadır.XIX. yüzyılda pek çok şehirde olduğu gibi İştib'de de şehir hayatı gelişme göstermekte ve hane reisleri çok çeşitli mesleklerle meşgul olmaktadır. Bunun bir sonucu olarak ticari hayat oldukça canlıdır. Ancak şehirleşme devam ederken tarımsal faaliyetler de sürdürülmüş ve tarım önemli bir geçim kaynağı olma özelliğini korumuştur. İştib'e ait Temettuat defterinde yer alan hane reisleri tarımsal faaliyetlerini genellikle kendi topraklarında yapmaktadırlar.Meslek, maaş, tarım, gayr-i menkul, arazi ve hayvancılık gibi alanlardan kazanç sağlayan hane reisleri, devlete karşı en önemli sorumluluklarını oluşturan vergi yükümlülüklerini de yerine getirmişlerdir.Bütün bu verilerin ortaya konması neticesinde ise İştib'in son derece canlı sosyal ve ekonomik hayata sahip bir Rumeli şehri olma özeliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.