Yukarı Murat-Van Bölümü’nde Vejetasyon Devresi ve İklim Değişikliği Senaryolarına Göre Değişimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İbrahim İnak
Danışman: Meral Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklim sistemlerinde meydana gelen değişimler tüm canlıların yaşam döngülerini ve dağılımlarını etkileyerek değiştirmektedir. Bu çalışma ise Yukarı Murat-Van Bölümü'nde iklim değişikliğinin vejetasyon devresi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Yukarı Murat-Van Bölümü'nde ortalama yükselti 1500 m'nin üzerinde olup karasal bir iklim hakimdir. Paleolitik'ten itibaren yerleşmeye konu olan Yukarı Murat-Van Bölümü'nde insan tahribatının sonucu olarak orman örtüsü yerini otsu topluluklara bırakarak antropojen step sahası özelliği kazanmıştır. Ancak plato ve tepelik alanların bazılarında meşe toplulukları tutunabilmiştir. Yıllık ortalama sıcaklıklar 12,7-4,7 °C arasında değişmektedir. Ocak ayı sıcaklıkları -10,0-0,0°C, Temmuz ayı sıcaklıkları ise 20,0-25,0°C arasında değişir. Yağış koşulları bakımından bölümde en fazla yağış ilkbaharda görülür. Kış ise en yağışlı ikinci mevsimdir. Yıllık ortalama yağış miktarı Yukarı Murat-Van Bölümü'nde 325,5 ile 824,4 mm arasında değişirken, Yukarı Murat-Van Bölümü'nün hemen kuzeydoğusunda yer alan Iğdır havzasında 300 mm'nin de altına inmektedir. Bölümde genel olarak kuzey sektörlü rüzgârlar hakim olmakla birlikte hakim rüzgâr yönünde mevsimlere göre farklılıklar da görülmektedir. Yukarı-Murat Van Bölümü'nde eşik değeri +8°C olarak kabul edilerek hesaplanan vejetasyon devresine bakıldığında; çalışma sahasının genelinde vejetasyon devresinin süresi, istasyonların bulundukları yükseltilerde 159-225 gün arasında değişmektedir. Güncel iklim koşullarına göre belirlenen vejetasyon devresine RCP4.5 ve RCP8.5 senaryoları uygulandığında ise büyük değişiklikler ortaya çıkmaktadır. RCP4.5 senaryosuyla vejetasyon devresi süresi 186-245 gün arasına uzarken, RCP8.5 senaryosuyla bu süre 209-270 gün arasına çıkmaktadır. Bu çalışma, Yukarı Murat-Van Bölümü'nde RCP4.5 senaryosuyla vejetasyon devresinin ortalama 20 gün, RCP8.5 senaryosuyla ise 45 gün uzadığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, Yukarı Murat-Van Bölümü'nde iklim değişikliğinin vejetasyon devresi üzerindeki etkisini anlamak için önemli katkılar sunmaktadır.