Yerel halkın Surı̇yelı̇ göçmenlere yönelı̇k grup temellı̇ duygusal tepkı̇lerı̇ üzerı̇nde ı̇lı̇şkı̇ modellerı̇nı̇n rolü

YAKUP AZAK

Yerel halkın Surı̇yelı̇ göçmenlere yönelı̇k grup temellı̇ duygusal tepkı̇lerı̇ üzerı̇nde ı̇lı̇şkı̇ modellerı̇nı̇n rolü

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAKUP AZAK

Danışman: SEVİM CESUR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanlar sosyal etkileşimlerinin özü ne olursa olsun başkalarının eylemlerini değerlendirirken, onaylarken bir takım ilişki türü (müşterek paylaşım, otorite düzeni, eşitlik ve orana dayalı) normlarını benimserler (Fiske ve Haslam, 2005). İnsanlar aynı zamanda bu etkileşimler sırasında belli bir sosyal kategorinin üyesi olarak farklı grup üyelerine yönelik bireysel duygulardan bağımsız grup temelli duygulara da sahip olabilmektedir (Smith ve Mackie, 2015). Bu araştırma, yerel (N=1152) katılımcıdan toplanan verilerle iki çalışma halinde yürütülmüştür. İlk çalışmada ilişki modelleri ölçeğinin senaryo temelli uyarlaması kapsamında güvenirlik analizleri ve açımlayıcı faktör analizi (Aşama 1, N= 339) ve doğrulayıcı faktör analizleri (Aşama 2, N= 209) gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda yerel katılımcılara sunulan Suriyeli göçmenlerin talepleri temalı beş senaryonun üçünde (eğitim, güvenli bölge yerine Türkiye'de kalma talebi ve doğumla vatandaşlık talebi) üzerinden ilişki modelleri ölçeğinin kuramsal alt yapısına uygun ölçme materyali elde edilmiştir. İkinci çalışmada (N=604) yerel halkın grup temelli duyguları ve Suriyelilerin eğitim, doğumla vatandaşlık ve güvenli bölge yerine Türkiye'de kalma taleplerine karşılık olarak ortaya çıkan yerel halkın grup temelli duyguları arasında, müşterek paylaşım ve otorite düzeni bileşik ilişki türünün vatandaşlık özdeşimi ile iki adımlı aracı role sahip olduğu gözlemlenmiştir. Doğumla vatandaşlık ve eğitim talebi senaryoları özelinde elde edilen yapısal eşitlik modellerinde eşitlik ilişki türünün de aracı role sahip olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmalardan elde edilen bulgular tartışılmış ve ileri çalışmalar için öneriler sunulmuştur.