Tevfîk-el Hakîm ile Samuel Beckett'ın Tiyatro Eserlerindeki Absürt Unsurların Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Doğu Dilleri Ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşegül Savaşan
Danışman: İbrahim Şaban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, absürt tiyatro türünün öncülerinden biri olan Samuel Beckett ile Arap edebiyatında bu türde eserler veren Tevfîk el-Hakîm'in tiyatro oyunlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çok farklı coğrafyalarda ve farklı sosyal ortamlarda yaşayan iki yazarın absürt tiyatro türünde yazdıkları oyunlar ele alınmış ve bu oyunlar arasında benzerlikler ve farklılıklar var mıdır, varsa hangi açılardan birbirlerine benzemekte ya da farklılık göstermektedir gibi sorulara cevap aranmıştır. Çalışma kapsamında her iki yazarın absürt tiyatro özellikleri taşıyan ikişer oyunu seçilerek bu oyunlar, olay örgüsü, karakter, zaman ve mekan, yabancılaşma, dış dünyadan soyutlanma, tekrar eden hayat, iletişimsizlik ve insan hayatının anlamsızlığı açılarından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan literatür taraması sonucunda hem Samuel Beckett'in hem de Tevfîk el-Hakîm'in eserleri ile ilgili ayrı ayrı incelemelerin olduğu görülmüş ancak bu oyunlarda bulunan absürt özellikleri karşılaştırmalı olarak kapsamlı bir şekilde inceleyen bir çalışmaya rastlanamamıştır. Bu nedenle çalışmamız, Batı'da ortaya çıkan absürt tiyatro türünün el-Hakim'in eserlerinde nasıl yankı bulduğunu ortaya koyması açısından önem arz etmektedir. Nitel araştırma yöntemleriyle hazırlanan bu tezde, veriler belgesel tarama yöntemiyle elde edilerek incelenmiş, tümevarım yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında, incelenen oyunların benzer özellikler taşıdığı, bununla birlikte aralarında bazı farklılıkların da olduğu sonucuna varılmıştır. Oyunlar arasındaki en açık farkın insan hayatının anlamsızlığı konusunda olduğu anlaşılmıştır. Şöyle ki, oyunların yazıldığı dönemde yaşayan Batı'daki yazarların aksine el-Hakîm, insan hayatının bir anlamı olduğunu düşünmektedir. Bu durum Tevfîk el-Hakîm'in Batı'da ortaya çıkan absürt tiyatro türünden etkilenerek absürt özellikler taşıyan oyunlar yazdığını ancak bu oyunlara kendi yorumunu, inancını ve hayat görüşünü ekleyerek özgün eserler ortaya koyduğunu göstermektedir.