Okyanus Asitlenmesinin Manila Kum Midyesinde (Ruditapes philippinarum) 57Co ve 134Cs Biyobirikimine Etkilerinin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hasan Oğuz Kocaoğlan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Murat BELİVERMİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fosil yakıtların tüketilmesi gibi insan faaliyetleri deniz suyunda çözünen CO2 konsantrasyonunu artırmış bu artış deniz suyu pH'ının 0,1 birim azalmasına ve deniz suyunun karbonat kimyasının değişmesine neden olmuştur. Okyanus asitlenmesi denilen bu olay nedeniyle deniz suyu pH değeri endüstri devriminden beri %26 azalmıştır ve azalmanın 2100 yılında %176'ya ulaşması beklenmektedir. Denizel kabuklu yumuşakçalarda metallerin veya radyonüklidlerin biyokonsantrasyonu organizmanın ekofizyolojik özellikleri ve bulunduğu deniz suyunun özellikleriyle belirlenir. Ekonomik olarak önemli olan kabuklu yumuşakça türleri haliçler ve körfezler gibi kıyısal alanlarda eser elementlerin yüksek konsantrasyonlarına maruz kalmaktadırlar. Deniz suyunun asitliğinin artması midyeler gibi kalkerleşen deniz organizmalarında eser elementlerin ve metallerin birikimlerinin ve toksisitelerinin artmasına neden olabilmektedir. Bu bakımdan bu çalışmada 134Cs ve 57Co'nin manila kum midyesi Ruditapes philippinarum'da düşük pH koşullarında biyokonsantrasyonu çalışılmıştır. Kum midyeleri kontrol (8,1) ve iki düşük pH seviyesinde (7,5 ve 7,8) suda çözünmüş 134Cs ve 57Co'ye maruz bırakılmıştır. Bu iki metalin kum midyesinde alım ve atılım biyokinetikleri sırasıyla 21 ve 35 gün takip edilmiştir. Denge durumu konsantrasyon faktörünün 57Co için 7,5, 7,8 ve 8,1 (kontrol) pH değerlerinde sırasıyla 258 ± 10, 194 ± 6 ve 130 ± 5 olarak bulunması bu elementin asitlenmiş deniz suyu koşullarında kum midyesinde daha fazla biriktiğini göstermiştir. Kum midyesinde düşük pH koşullarında kobalt birikiminin artması kum midyesinin aragonit kabuğa sahip olması ve kullanılan deniz suyunun düşük tuzluluğa ve toplam alkaliniteye (AT) sahip olması ile açıklanmaktadır. Diğer taraftan, kum midyesinde 57Co atılımı kinetiği farklı pH seviyelerinde farklılık göstermemiştir. Kum midyesinin kabuğu ele alındığında, atılım deneyinin sonunda pH'ı düşürülmüş deniz suyu şartlarında (7,8 ve 7,5) günümüz şartlarına kıyasla 1,39 ve 1,23 kat daha yüksek 57Co bulunmuştur. 134Cs'ün birikimi düşük pH'dan etkilenmemiş, her üç muamelede de benzer konsantrasyon faktörü ve alım sabiti değerleri gözlenmiştir.