Rusya'da İslam'ın kurumsallaşması: Müslüman dini idareler örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF UYSAL DURU

Danışman: Burcu Sunar Cankurtaran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Rusya'da İslam'ın kurumsallaşma sürecinin Müslüman Dini İdareler üzerinden nasıl şekillendiğini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Dini İdarelerin kurumsal yapılarını analiz edebilmek için nitel yönteme başvurularak, Rusya'daki Müslüman Dini İdareler ile saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Rusya'da aktif olarak çalışan ve öne çıkan beş Dini İdarenin temsilcileri ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat yapılmıştır. Mülakatlardan elde edilen bulgular literatür ile kıyaslamalı olarak ele alınmıştır. Çalışmada elde edilen sonuç; Müslüman Dini İdarelerin, Rusya'nın tarihsel süreçte gelişen İslam yaklaşımı ile, kendine özgü bir kurumsal yapıya sahip olduğudur. Bu yapılar günümüzde Devletten bağımsız birer kuruluş olmalarına rağmen sivil toplum örgütü gibi çalışmamaktadırlar. Devletle yakın ilişkiler içerisinde faaliyetlerini sürdüren bir kurumsal kimliğe sahiptirler. Dini İdareler, Müslümanlar ile Rusya Devleti arasında resmi ve meşru aracı kurumlar olarak; Bir tarafta Rusya Müslümanlarının temsilcileri olma görevini üstlenirken, diğer tarafta Rusya Devletinin, Müslümanları kontrol etme ve İslam Dünyasında Rusya'yı temsil etme görevini yerine getirmektedirler.