Osmanlı- Portekiz İlişkileri ve Hind Okyanusu Siyaseti (XVI. Yüzyıl)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hava ÖNALAN
Danışman: Mahmut Ak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Coğrafi Keşifler ile beraber XV. Yüzyılda Afrika ve Hindistan'a ulaşan Portekizliler aynı zamanda doğunun zenginlikleri olan baharat ve altına da ulaşmışlardır. Ekonomik olduğu kadar dini açıdan da Portekiz keşiflerini tetikleyen etkenler mevcuttur. Efsanevi Hıristiyan lider Prester John'a ulaşıp Hıristiyanlığı tüm dünyaya yaymak da Portekizlilerin hedefleri arasındadır. Bartolomeu Dias'ın Ümit Burnu'nu dolaşmasının ardından Vasco da Gama'nın 1497-1499 tarihleri arasında gerçekleştirdiği yolculuk sonunda Hindistan'a ulaşması, Estado da India adında Hindistan'da kurulacak Portekiz Deniz İmparatorluğu'nun ilk büyük adımları olmuştur. Portekizliler Hindistan'da kalıcı olabilmek için bölgeye 3 yıl süre ile gönderilen valiler tayin ederek sömürge imparatorluğunun temellerini sağlamlaştırmaya çalışmıştır. Portekizliler Hind ticaret yolunun kontrolünü ele geçirerek Kızıldeniz sahillerine kadar ulaşmıştır. Bunu yaparken Müslüman tüccarların yanı sıra Hindistan'daki diğer devletlere de zarar vermişlerdir. Bu devletlerin yardım talebi karşısında Müslüman devletlerin hâmisi olan Memlûklar devreye girmiş ancak yardım konusunda yetersiz kalmışlardır. Bu sebeple dönemin en güçlü Müslüman devleti olan Osmanlı Devleti'ne başvurmuşlardır. Osmanlı-Portekiz mücadelesinin resmi olarak başlangıcı ise Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı fethidir. Fetihle beraber hilafetin Osmanlı'ya geçmesi, Hind ciheti ve Kızıldeniz'de iki deniz imparatorluğunu karşı karşıya getirmiştir. Osmanlı Devleti'nin güney politikasını şekillendiren bu durum, XVI. Yüzyıl sonlarına doğru Hind Okyanusu'ndaki Portekiz faaliyetlerinin yavaşlamasına kadar devam etmiştir. Portekiz hükümdarı Dom Sebastiyan'ın 4 Ağustos 1578 tarihinde yapılan Vadi's-Sebil Savaşı sırasında hayatını kaybetmesiyle beraber ülke yönetimi, İspanya kontrolüne geçince Portekizlilerin Hind politikası kesintiye uğramıştır.