Üniversite mezunu yetişkin bireylerin dini tutum düzeyleri ile suçluluk-utanç duygularının karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKAN ÇETİN

Danışman: Ümit Horozcu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada üniversite mezunu bireylerin dini tutumları ile suçluluk ve utanç duyguları arasında bir ilişki olup olmadığı konusu incelenmiştir. İnsanların sıklıkla yaşadıkları ve birçok kaynakta negatif duygular olarak yer alan suçluluk ve utanç duygularının, bireylerin dini düşünce, duygu ve davranış eğilimleri üzerinde ne gibi bir etkiye sahip olduğu bu araştırmanın temel amacını oluşturmuştur. Bu amaçtan yola çıkılarak çeşitli lisans programlarından mezun bireylerin cinsiyet, yaş, çalışma durumu, sosyo-ekonomik seviye, aile durumu vb. demografik özellikler açısından yaşadıkları suçluluk ve utanç duyguları ve dini tutumları karşılaştırılmıştır. Bunun için İstanbul'da yaşayan farklı özelliklere sahip 309 üniversite mezunu bireye Suçluluk- Utanç Ölçeği(SUTÖ) ile Dini Tutum Envanteri uygulanarak toplanan veriler analiz edilerek belirli sonuçlara varılmıştır. Analizler sonucunda, katılımcıların genel olarak dini tutum puanlarının yüksek olduğu, dine karşı olumlu bir tutum besledikleri bulunmuştur. Öte yandan suçluluk ve utanç duygularını kadınların erkeklere göre daha fazla yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Dini tutumu ılımlı olan anne ve babanın çocuklarının da dini tutumlarının olumlu olması ılımlı bir tutumun din eğitimindeki önemini ortaya koymuştur. Ayrıca, araştırmaya katılan kişilerin din bilgisi azaldıkça dini tutumun da olumsuzlaştığı bulgusundan, dini bilgiler ile dini tutumlar arasında pozitif yönde bir ilişki ortaya konmuştur. Ayrıca patolojik düzeyde olmamak koşuluyla, suçluluk ve utanç duygularının artmasının dini tutum düzeyini de arttırdığı bulunmuştur. Evli veya bekar olmanın, çalışıyor veya çalışmıyor olmanın, bitirilen bölümlerin, yaşın, ekonomik durumun, yüksek lisans yapıyor olmanın, hayatının büyük kısmını geçirdiği yerin, anne-babanın kendi arasındaki ilişkinin, travmatik bir yaşantı geçirmiş olmanın hem dini tutum hem de suçluluk ve utanç duyguları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı ortaya konmuştur.